Narzędzia:

Wyjazdowe posiedzenie Komisji Nadzwyczajnej ds. Klimatu w Bytomiu

środowisko społeczeństwo gospodarka 02.07.2021
Wyjazdowe posiedzenie Komisji Nadzwyczajnej ds. Klimatu w Bytomiu (fot. M. Marchlewska-Wilczak - Kancelaria Senatu)

O wyzwaniach związanych z przeprowadzeniem sprawiedliwej transformacji i wykorzystaniu potencjału regionów pogórniczych w kontekście europejskiego Zielonego Ładu rozmawiano podczas wyjazdowego posiedzenia senackiej Komisji Nadzwyczajnej ds. Klimatu w Bytomiu. Przewodniczący komisji senator Stanisław Gawłowski zadeklarował, że komisje senackie będą pracować nad  inicjatywami ustawodawczymi, które mają rozwiązać problemy na drodze do jak najlepszego wykorzystania środków unijnych.

„Chcemy rozmawiać o szansach, które się pojawiają z wykorzystaniem środków, które mogą trafić do Polski na cele związane ze zmianami i adaptacją do zmian klimatu. Ale też ze mianami, które dotyczą górnictwa i energetyki” – podkreślił senator Stanisław Gawłowski. Zadeklarował, że komisje senackie będą pracowały nad opracowaniem rozwiązań prawnych, które wyjdą naprzeciw postulatom uczestników posiedzenia, aby móc w pełni wykorzystać środki europejskie przez regiony związane z wydobyciem węgla. „Wyzwanie ogromne. Bo Polska ciągle jest krajem, w którym węgiel jest ważnym źródłem wytwarzania energii. W wymiarze gospodarstw domowych 85% w Unii Europejskiej wykorzystujących węgiel do ogrzewania, to gospodarstw w Polsce” – zaznaczył. Wskazał jako przykład, że gospodarka niemiecka jest już w 56% jest zasilana energią ze źródeł odnawialnych „To znaczy, że można procesy dotyczące zmian, również w takiej części przeprowadzać. Ale trzeba do tego być bardzo dobrze przygotowanym” – podkreślił przewodniczący komisji.

Jerzy Buzek, europoseł oraz były premier mówił, że w pełni popiera wszystkie zmiany, które zmierzają do zakończenia ery gospodarki opartej na paliwach kopalnych. „To jest absolutnie konieczne” – podkreślił. Zwrócił uwagę, że Polska ma szanse skorzystać z dużej części z 750 mld euro środków unijnych przeznaczonych na transformację energetyczną, która jest ważnym elementem europejskiego Zielonego Ładu. Dlatego aż do roku 2050, w kolejnych 3-4 perspektywach finansowych, będą środki na przebudowę regionów pogórniczych województw: śląskiego, wielkopolskiego, łódzkiego, dolnośląskiego, małopolskiego i lubelskiego, Jego zdaniem przemiany będą dotyczyły nie tylko gospodarki, lecz oznaczają także potrzebę opracowania programu przebudowy społecznej. Jego zdaniem w wielu miejscowościach ludzie chcą odejścia od wydobycia węgla, ale najważniejsze to stworzyć dla nich konkretne, alternatywne propozycje. Podkreślił, że przede wszystkim trzeba z ludźmi rozmawiać, aby czuli się współautorami tych zmian. Podziękował także samorządowcom za to, że potrafili stworzyć lokalne plany sprawiedliwej transformacji.

Prof. Marek Gzik - kierownik Katedry Biomechaniki Politechniki Śląskiej i wiceprzewodniczący Komisji ds. Transformacji Regionu Sejmiku Woj. Śląskiego mówił o szansach dla regionu, które niesie ze sobą zielona transformacja. Wśród kierunków, które powinny być rozwijane w miejsce wydobycia węgla wymienił medycynę, technologie informacyjne, energetykę, tzw. przemysły wschodzące i zieloną gospodarkę. Jego zdaniem Śląsk, jak i inne regiony związane z wydobyciem mają w tych dziedzinach ogromny potencjał. Wśród mocnych stron regionu prof. Gzik wymienił m.in. kapitał ludzki, położenie i dobre połączenia komunikacyjne z Europą. Za główną słabość uznał niską atrakcyjność regionu dla ludzi młodych, którzy przenoszą się w inne regiony Polski. „Przegrywamy z takimi ośrodkami jak Kraków, Wrocław, Poznań, Warszawa, Gdańsk” – wymienił. Mówił, że fundusze unijne są szansą, być może ostatnia na taką skalę, aby przejść „z tego, co tradycyjne na to, co nowoczesne”.  Wskazał, że łącznie 4,85 mld euro z europejskich środków dla Śląskiego oraz Funduszu Sprawiedliwej Transformacji.

Samorządowcy wskazywali problemy z jakimi mogą spotkać się samorządy w wykorzystywaniu środków unijnych przeznaczonych na transformację. Prezydent Bytomia Mariusz Wołosz mówił, że dużym problemem jest struktura własności terenów pogórniczych. Obecnie ich właścicielem jest państwowa Spółka Restrukturyzacji Kopalń. Wskazywał, że latami trwa przekazywanie ich samorządowi, nawet jeśli dotyczy to niewielkiej drogi czy zdegradowanego fragmentu terenu. A brak wpływu miasta na tak ważne tereny, może uniemożliwić staranie się o środki unijne na ich rzecz. „To stawia pod dużym znakiem zapytania możliwość inwestowania w te tereny. Bez usprawnienia tego procesu może okazać się, że będziemy bezradni” – powiedział. Na kolejne trudności dotyczące tych terenów wskazała prezydent Jastrzębia-Zdroju i przewodnicząca zarządu Stowarzyszenia Gmin Górniczych w Polsce Anna Hetman. Zwróciła także uwagę na potrzebę zmian prawnych ułatwiających zmianę przeznaczenia gruntów na inwestycyjne w planach zagospodarowania przestrzennego, gdyż obecnie procedury trwają latami. Jej zdaniem potrzebne są zachęty dla potencjalnych inwestorów i zapewnienie rekultywacji zdegradowanych terenów, a także mechanizmy rekompensat dla samorządów z tytułu utraty dochodów z likwidowanych kopalń. Obawy budzi także wydawanie nowych koncesji na wydobycie węgla, które mogą zablokować unijne fundusze dla tych terenów.

Senatorowie wskazywali na wieloaspektowość realizacji założeń europejskiego Zielonego Ładu oraz zmian, jakie niesie on dla Polski. Mówili o wpływie planowanej transformacji na walkę ze zmianami klimatu. Senator Danuta Jazłowiecka oceniła, że w kontekście stojących przed nami wyzwań Krajowy Plan Odbudowy nie spełni pokładanych w nim oczekiwań. Zaś senator Agnieszka Gorgoń-Komor mówiła o potrzebie wsparcia produkcji energii ze źródeł odnawialnych i rosnącym zainteresowaniu fotowoltaiką wśród obywateli, która powinna być odpowiednio dotowana. Na aspekty zdrowotne związane z czynnikami takimi jak: zapylenie powietrza, zanieczyszczenie wód i ziemi zwróciła uwagę senator Beata Małecka-Libera. Jej zdaniem postawienie na ekologię i poprawa stanu środowiska, będą czynnikiem, który młodych ludzi zachęci do pozostania w tym regionie. Senatorowie mówili także o potrzebie ustrukturyzowania podejmowania decyzji na różnych poziomach organizacyjnych, tak aby decyzje dotyczące regionów nie były podejmowanie na poziomie rządowych z pominięciem samorządów.

Członkowie senackiej komisji podczas wizyty na Śląsku mieli okazję zobaczyć tereny zrekultywowane. Obszary pogórnicze zostały przeznaczone m.in. na cele rekreacyjno-społeczne. Senatorowie obejrzeli m.in. bytomskie boiska sportowe na dawnych hałdach, os. Srebrne Stawy, pole golfowe na terenie po Kopalni Szombierki i ściankę wspinaczkową na terenie Centrum Sportów Wspinaczkowych i Siłowych w obiektach po Kopalni Rozbark.

Zobacz inne aktualności Przejdż do wszystkich aktualności

Otwarcie wystawy „Prasa Komitetu Obrony Robotników”

Na wystawie prezentowane są czasopisma i wydawnictwa podziemne ze zbiorów Wicemarszałka Senatu RP Bogdana Borusewicza, ówczesnego działacza KOR.

Prace w komisjach senackich – 21 września 2021 r.

Obradowała Komisja Gospodarki Narodowej i Innowacyjności.

Prace w komisjach senackich – 20 września 2021 r.

Obradowała Komisja Praw Człowieka, Praworządności i Petycji.