W dniach od 2 do 4 czerwca 2013 r. w Niżnym Nowogrodzie odbyło się V Forum Regionów Polska – Rosja. W tym starym rosyjskim mieście spotkali się przedstawiciele regionów Rosji oraz polskich samorządów wojewódzkich. Patronat nad Forum, w którym wzięło udział blisko 300 osób, w tym 70 z Polski z 15 województw, objęli: Senat RP i Rada Federacji Zgromadzenia Federalnego Federacji Rosyjskiej. Forum jest płaszczyzną współpracy między regionami obu państw i ważną platformą wymiany doświadczeń w rozwiązywaniu problemów dotyczących obywateli. Forum w Niżnym Nowgorodzie było w tym roku spotkaniem na najwyższym szczeblu w politycznych kontaktach między Polską i Rosją.
W obradach forum uczestniczyli przewodniczący Komisji Samorządu Terytorialnego i Administracji Państwowej senator Janusz Sepiol, przewodniczący Komisji Budżetu i Finansów Publicznych senator Kazimierz Kleina, wiceprzewodniczący Komisji Nauki, Edukacji i Sportu Piotr Wach, wiceprzewodniczący Komisji Kultury i Środków Przekazu senator Andrzej Grzyb, a także senatorowie: Jan Maria Jackowski, Stanisław Hodorowicz, Jan Filip Libicki i Sławomir Preiss.
Przed oficjalnym rozpoczęciem Forum, 2 czerwca marszałek Borusewicz odbył rozmowę z przewodniczącą Rady Federacji Rosji Walentyną Matwijenko. Przewodnicząca Rady Federacji wyrazila nadzieję, że Forum będzie doniosłym wydarzeniem, które będzie sprzyjało zacieśnieniu współpracy między Rosją i Polską a które poprzedzi ogłoszony w Rosji rok 2015 "Rokiem Polski". Matwijenko wyraziła gotowość zintensyfikowania współpracy pomiędzy komisjami senackimi i komitetami (komisjami) Rady Federacji Rosji. Podkreślila, że strona rosyjska nie może być zadowolona ze struktury obrotów handlowych obu państw. Przypomniała, że Polska jest przede wszystkim odbiorcą rosyjskich surowców - ropy i gazu, a chciałaby żeby wymiana towariowa obejmowała zaawansowane technologie. Przewodnicząca Rady Federacji wspomniała o "barierach politycznych" stwarzanych w Polsce przed inwestycjami rosyjskich firm. Powiedziała, że niektóre firmy nie są dopuszczane do przetargów dotyczących sprzedaży polskich przedsiębiorstw. Jako przykład podała Zakłady Azotowe w Tarnowie. Stwierdziła, że w epoce globalizacji i otwartości rynków trudno takie działania wytłumaczyć.
Marszałek Borusewicz wyraził zadowolenie, że V Rorum Regionów Polska-Rosja odbywa się w Niżnym Nowgorodzie. Zapowiedział, że przyszłooczne spotkanie przedstawicieli regionów odbędzie się w Gdańsku i będzie otwarte na samorządy miast, co powinno przynieść nowy impuls w kontaktach polsko-rosyjskich. Gdańskie Forum będzie poświęcone małemu i średniemu biznesowi oraz turystyce. Borusewicz podkreślił, że w relacjach polsko-rosyjskich jest więcej pozytywów niż negatywów. Do problemów, których rozwiązanie leży po stronie rosyjskiej, wymienił nielegalny napływ obywateli Rosji pochodzenia czeczeńskiego a także sygnał blokowania działalności organizacji polonijnej w Kaliningradzie. Odnosząc się do sprawy tarnowskich "Azotów" powiedział, że Skarb Państwa, który posiada pakiet kontrolny akcji tej spółki nie zamierza jej sprzedawać a w tym przypadku firma rosyjska podjęła próbę wrogiego jej przejęcia.
W przeddzień tegorocznego forum marszałek Senatu Bogdan Borusewicz oraz przewodnicząca Rady Federacji Federacji Rosyjskiej Walentyna Matwijenko dokonali uroczystego otwarcia Festiwalu Polskich Filmów „Wisła”. Przegląd polskich filmów w Niżnym Nowgorodzie otworzył obraz "Listy do M." w reżyserii Mitji Okorna. "Na otwarcie festiwalu wybralismy lekki film, łatwy i przyjemny. Chcemy zaakcentować, ze polskie kino ma się również dobrze, jeśli chodzi o filmy komediowe" -powiedziała w niedzielę dyrektor festiwalu "Wisła' Małgorzata Skulska.
Jak podkreśliła, celem festiwalu jest zaprezentowanie wspólczesnego kina polskiego, którego Rosjanie nie znają. "Rosjanie kochają polskie kino, polskie filmy, ale mają bardzo małą okazję do jego ogladania. To jest taka mała kropla w morzu, która drąży skałę. Co roku coraz większa ilość filmów pozwala przybliżyć Rosjanom trochę Polski, bo przez filmy można najlepiej poznać drugiego człowieka" - powiedziała Skulska.
Wśród dziwięciu filmów, które zostaną zaprezentowane w Niżnym Nowgorodzie jest m.in. obraz "80 milionów". W programie znajdzie się również najnowsza komedia Marka Koterskiego "Baby są jakieś inne". Publiczność "Domu architekta" będzie mogła obejrzeć także dramat obyczajowy "Bez wstydu" w reżyserii Filipa Marczewskiego. Innym filmem, który zostanie zaprezentowany jest obraz Leszka Dawida "Jesteś Bogiem".
Pod ocenę kinomannów trafi też nagrodzony oklaskami w Moskwie film Piotra Trzaskalskiego "Mój rower". Ponadto zaproponowany zostanie thriller z wątkiem psychologicznym "Supermarket" oraz "Sekret".
W programie festiwalu znajdzie sie także polsko - rosyjska produkcja "Tylko nie teraz". Zdaniem dyrektor festiwalu, ma on już swoich licznych widzów w Rosji, więc i tym razem nie powinno ich zabraknąć. Jak dodała Skulska, zarówno festiwal "Wisła":, jak i jego odpowiednik w Polsce tj. Festiwal Filmów Rosyjskich "Sputnik" bedą przedmiotem rozmów podczas trzydniowego Forum Regionów odbywającego się także w Niżnym Nowgorodzie. W tym roku przegląd festiwalowy "Wisła" zawita także m.in. do Jekaterynburga, Kaliningradu, Norylska, Rostowa nad Donem, Swietłogorska, Tweru i Zielenogradska .
Odbyła się także ceremonia wręczenia nagrody „Ku spotkaniu”, przyznawanej za działalność na rzecz zbliżenia narodów Polski i Rosji. Tegorocznymi laureatami nagrody zostały województwo dolnośląskie i obwód leningradzki. Nagrodę - statuetkę "Trzy anioły" wzorowanej na obrazie Andrieja Rubiowa - z rąk marszałka Senatu Bogdana Borusewicza oraz przewodniczącej Rady Federacji, izby wyższej parlamentu Rosji, Walentiny Matwijenko odebrali marszałek województwa dolnośląskiego Rafał Jurkowlaniec oraz przewodniczący zgromadzenia ustawodawczego obwodu leningradzkiego Siergiej Biebienin.
Wręczając statuetkę Borusewicz zaznaczył, że oba samorządy od 10 lat "wzorowo i bardzo ściśle" ze sobą współpracują, czego powinny od nich uczyć się inne polskie województwa i rosyjskie regiony.
"Wy nas tak na prawdę nie potrzebujecie, dajecie sobie bez naszego wsparcia doskonale radę. dziękujemy wam za budowanie tej wzajemnej przyjaźni i płaszczyzny współpracy" - powiedział Borusewicz. Dodał, że to właśnie współpraca na poziomie regionów i samorzadów jest podstawą do budowania lepszych polsko - rosyjskich relacji gospodarczych, większej wymiany handlowej, naukowej i kulturalnej.
Nagroda "Ku spotkaniu" przyznawana jest od 2011 roku "za działalność na rzecz zbliżenia obu narodów", za całokształt lub za szczególne osiągnięcie w zakresie działalności artystycznej, a także za inicjatywy o charakterze politycznym, które sprzyjają "trwałej i przejrzystej współpracy obu narodów, opartej na poszanowaniu i zaufaniu". Nagrodę stanowi rzeźba włoskiego grafika, malarza i rzeźbiarza Enrico Muscetra "Trzy anioły". Laureatów wybrała kapituła nagrody, w skład wchodzą przedstawiciele senackiej polsko - rosyjskiej grupy parlamentarnej i przedstawiciele grupy przyjaźni z rosyjskiej Rady Federacji. To te grupy były też pomysłodawcami nagrody. Zgodnie z regulaminem nagrody, jej celem jest docenienie dorobku i skuteczne promowanie osób oraz instytucji. których działalność w sposób wybitny przyczynia się do zbliżenia narodów Polski i Rosji. Nagradzana jest też aktywność społeczna i charytatywna, osiągnięcia naukowe i badawcze oraz działalność na rzecz rozwoju społeczeństwa obywatelskiego obu krajów. Wyróżnienie "Trzy anioły" przyznawane jest też za dorobek służący wychowaniu młodego pokolenia oraz dbałości o dziedzictwo kulturowe.
V Forum Regionów Polski i Rosji w Niżnym Nowgorodzie poświęcone było współpracy kulturalnej i naukowej. uczestniczą w nim senatorowie, deputowani Rady Federacji, przedstawiciele regionów Federacji Rosyjskiej i polskich województw, a także miast i gmin. "Nasze kraje powinny wznieść się nad problemy z przeszłości i powinny razem iść naprzód. Istotny wkład w rozwój relacji między naszymi krajami jest możliwy dzięki regularnemu dialogowi politycznemu, a ten dialog polityczny prowadzi do wzmocnienia więzi gospodarczych" - powiedziała Matwijenko. Podkreśliła, że w tym procesie bardzo ważne jest budowanie mocniejszych więzi międzyludzkich, których wyrazem jest obecnie współpraca między polskimi województwami i rosyjskimi regionami.
"Nasze forum jest generatorem pomysłów i unikatową platformą wymiany doświadczeń i dyskusji. Powinniśmy określić kierunki dalszej współpracy i zastanowić się, jak jeszcze bardziej zwiększyć dynamikę relacji między regionami, aby przenieść tę współpracę na poziom miast i miasteczek" - powiedziała Matwijenko. W jej ocenie potencjał Polski i Rosji w dziedzinie oświaty oraz kultury nie jest w pełni wykorzystywany, a zadaniem Rady Federacji, jak i Senatu jest "sprzyjanie rozwojowi kontaktów między krajami". "Powinnismy uchwalać takie prawo, które pozwoli pogłębić partnerstwo i wymianę naukową, kulturalną, a także wymianę młodzieży. Chcemy wzmocnić dialog międzykulturowy i zapraszamy do tego polski Senat" - zaznaczyła szefowa izby wyższej rosyjskiego parlamentu. Jak dodała, doskonałą okazją do wzmocnienia dialogu będzie obchodzony w roku 2015 w Rosji Rok Polski, w Polsce - Rok Kultury Rosyjskiej.
Marszałek Bogdan Borusewicz, dziękując za zorganizowanie spotkania, podkreślił, że Forum Regionów służy od wielu lat zacieśnieniu kontaktów między samorządami obu państw. "Forum Regionów spełnia ważną i pozytywną rolę w stosunkach polsko - rosyjskich i w nawiązywaniu kontaktów na poziomie regionów" - powiedział Borusewicz. Zaznaczył, że wyrazem doskonałych relacji na szczeblu samorządowym między oboma krajami jest współpraca między województwem dolnośląskim, a obwodem leningradzkim, wyróżniona przez obie izby parlamentu nagrodą "Ku spotkaniu" przyznawaną "za działalność na rzecz zbliżenia obu narodów".
"To, że otrzymały tę nagrodę polskie i rosyjskie regiony, pokazuje pewną drogę dla innych. Mam nadzieję, że podobne nagrody będziemy mogli wręczać na kolejnym forum" - powiedział Borusewicz.
Debata koncentrowała się w trzech sekcjach. Podsumowano polsko-rosyjską współpracę w sferze nauki i edukacji oraz kultury i ochrony dziedzictwa historycznego. Omówiono także sprawy związane z aktywnością obywatelską i rolą młodzieży. Se, Andrzej Grzyb podkreślil, iż przedstawiciele młodego pokolenia postulowali aby politycy udzielali wsparcia w działaniach podejmowanych przez młodzież, zwłaszcza w dziedzinie wolontariatu. Postulowali aby na kolejnych Forach zawsze część debaty była poświęcona ludziom mlodym. Sen. Janusz Sepioł podkreślil, że "odkryciem" Forum w Niżnym Nowgorodzie bylo wskazanie nowych obszarów dziedzictwa, które powstało po II wojnie światowej lub było tworzone przez polską diasporę w Rosji. Jako przyklad przywołał wystawę rosyjską w obozie śmierci Auschwitz-Birkenau. Nowym obszarem współpracy polsko-rosyjskiej są festiwale filmowe w Polsce i Rosji. Nowym wątkiem może być zbliżające sie 100 -lecie wybuchu I wojny światowej. Jak przywrócić pamięć temu wydarzeniu?
W przyjetej na koniec wspólnej deklarcji obie strony postanowily podejmować dalsze dzialania nab rzecz poprawy jakości i pogłębienia współpracy między regyionami obu krajów, między instytucjami zajmującymi się edukacją, kulturą i dziedzictwem historycznym na poziomie regionalnym. Uzgodniono, że kolejne Forum odbędzie się w 2014 roku w Gdańsku i będzie poświęcone turystyce i małemu biznesowi.
4 czerwca marszalek Borusewicz spotkal się z gubernatorem obwodu nowgorodzkiego Walerym Szancewem, deputowanymi do dumy obwodowej oraz przedstawicielami Polonii. Marszałek Borusewicz zwiedził także muzeum poświęconemu Andrejemu Sacharawowi, który przebywał w latach 70 i 80-tych ubiegłego wieku w mieście Gorki (dziś Niżnych Nowgorod) na zsyłce.