SenatRzeczypospolitejPolskiej

Petycja indywidualna wniesiona przez Sławomira Szyszkę, członka Stowarzyszenia Forum Młodych Dyplomatów.

Dotyczy:

- ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy (Dz. U. Nr 21, poz. 112 ze zm.; obowiązuje od 1 sierpnia 2011 r.), w której postuluje się dodanie w art. 50 ust. 1 słów: "oraz obserwatorzy krajowi".

Po zmianie artykuł ten otrzyma brzmienie: "Międzynarodowi obserwatorzy wyborów, zaproszeni przez Państwową Komisję Wyborczą po porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zagranicznych orazobserwatorzy krajowi, mają prawo obserwować przebieg wyborów oraz pracę organów wyborczych, w tym obwodowych komisji wyborczych". Obecnie w Kodeksie wyborczym status obserwatora przysługuje jedynie obserwatorom międzynarodowym, czyli w praktyce przedstawicielom organizacji pozarządowych z innych państw.

Zdaniem autora petycji, niezależni obserwatorzy krajowi, reprezentujący polskie organizacje pozarządowe, powinni dysponować podobnym statusem, jak międzynarodowi obserwatorzy wyborów. Brak takiego przepisu uznaje za niedopatrzenie sprzeczne z zasadą sprawiedliwości. Stwierdza, że Polska nie realizuje zobowiązań wynikających z podpisania art. 8 Dokumentu Spotkania Kopenhaskiego, art. 26 Deklaracji Szczytu OBWE (Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie) w Istambule i art. 25 Karty Europejskiego Bezpieczeństwa Konferencji OBWE w Istambule - przepisy te dotyczą prawa do obserwacji wszystkich etapów procesu wyborczego m.in. przez niezależnych obserwatorów krajowych.

Autor petycji przypomina, że Polska zobowiązała się niezwłocznie zrealizować zalecenia misji obserwacyjnej OBWE/ODIHR, w której członkowie OBWE doceniają rolę ODHIR (Biura Instytucji Demokratycznych i Praw Człowieka) w pomocy państwom w rozwoju prawa wyborczego w zgodzie z zasadami i zobowiązaniami OBWE oraz zgadzają się kierować wyborczymi ocenami i rekomendacjami ODHIR.

W obecnym stanie prawnym Państwowa Komisja Wyborcza (PKW) nie ma podstaw, aby zarejestrować przedstawicieli polskiej organizacji pozarządowej i umożliwić osobom zainteresowanym obserwację wyborów. Autor petycji jest przekonany, że Polska, jako członek OBWE, podpisując w 1990 r. Dokument Kopenhaski, podjęła zobowiązanie - choć jedynie o charakterze politycznym, a nie prawnym. Bez zmiany przepisów Kodeksu wyborczego PKW nie ma możliwości rejestracji obserwatorów krajowych. Deklaracja Kopenhaska nie wiąże PKW, stanowi jedynie zalecenie (miękkie prawo). W innych krajach obserwatorzy krajowi - wymieniani w raportach OBWE jako non-partisan domestic observers (niezależni obserwatorzy krajowi), domestic observers, national observers, local observers - występują obok mężów zaufania czyli - party proxies lub party observers. Mężowie zaufania występują również w naszych przepisach.

Zdaniem autora petycji, mężowie zaufania w Polsce są zazwyczaj członkami lub sympatykami konkretnych partii, a więc nie są "niezależnymi obserwatorami" - nie są bezstronni. Jedynie obserwatorzy zgłoszeni i zarejestrowani przez organizację, która nie reprezentuje interesów żadnej partii i nie jest z nią związana w jakikolwiek sposób - daje gwarancję bezstronności.

20 grudnia 2011 r. Marszałek Senatu skierował petycję do rozpatrzenia przez KPCPP.

21 lutego 2012 r.  (zapis stenograficzny) komisja rozpatrzyła petycję, przeprowadzona została dyskusja.
Komisja postanowiła o niepodejmowaniu dalszych prac nad petycją.