Marszałek Senatu reprezentuje Senat, stoi na straży jego praw i godności. Zwołuje posiedzenia Senatu i ustala projekt porządku dziennego obrad, zasięgając opinii Konwentu Seniorów. Przewodniczy obradom Senatu, udziela głosu senatorom i przeprowadza głosowanie nad uchwałą.
Marszałek kieruje pracami Prezydium Senatu, przewodniczy też obradom Konwentu Seniorów. Ustala projekt budżetu Kancelarii Senatu i nadzoruje jego wykonanie. Sprawuje pieczę nad spokojem i porządkiem na całym obszarze należącym do Senatu. Pełni również państwowe funkcje reprezentacyjne.
Wicemarszałkowie Senatu zastępują marszałka w przewodniczeniu obradom Senatu, sprawują też w zastępstwie marszałka funkcje powierzone przez niego albo przez Prezydium Senatu.
Prezydium Senatu tworzą: marszałek Senatu i wicemarszałkowie. Prezydium Senatu zbiera się w zasadzie co tydzień. Na posiedzeniach ustalane są ogólne plany pracy Senatu i omawiane sprawy związane z bieżącymi pracami legislacyjnymi. Prezydium zleca komisjom senackim rozpatrzenie określonych spraw. Rozpatruje też sprawy regulaminowe związane z pracą Senatu i senatorów.
Prezydium Senatu, spełniając tradycyjną rolę Senatu w opiece nad Polonią i Polakami za granicą, decyduje o podziale środków finansowych przeznaczanych z budżetu Kancelarii Senatu na pomoc dla instytucji, np. szkół, organizacji i wydawnictw polonijnych, oraz na pomoc socjalną. Wykonanie tych zadań zleca odpowiednim instytucjom, Stowarzyszeniu „Wspólnota Polska” w pierwszym rzędzie.
W posiedzeniach Prezydium Senatu biorą udział z głosem doradczym: szef Kancelarii Senatu oraz osoby zaproszone przez marszałka Senatu.
Od czasu do czasu odbywają się wspólne posiedzenia Prezydium Senatu i Prezydium Sejmu.
Konwent Seniorów składa się z marszałka, wicemarszałków oraz senatorów – przedstawicieli klubów senackich. Poszczególne kluby oraz koła senackie mogą porozumieć się ze sobą i wydelegować wspólnego przedstawiciela do Konwentu Seniorów. W Konwencie zasiadają także przedstawiciele klubów parlamentarnych, jeżeli oprócz posłów skupiają co najmniej 7 senatorów.
Na posiedzeniu Konwentu Seniorów kluby porozumiewają się w sprawach związanych z działalnością i przebiegiem prac Senatu, a więc dotyczących porządku obrad, terminów posiedzeń, wniosków co do sposobów prowadzenia dyskusji, obrad i innych spraw przedstawionych przez marszałka lub Prezydium Senatu.
Dorota Mycielska (luty 2002),
z późniejszymi zmianami (październik 2007)