SenatRzeczypospolitejPolskiej

W Senacie odbywała się konferencja "Zarządzanie rozwojem miast o zmniejszającej się liczbie mieszkańców w kontekście perspektywy finansowej 2014-2020", zorganizowana przez Komisję Samorządu Terytorialnego i Administracji Państwowej we współpracy z Ministerstwem Rozwoju Regionalnego i Głównym Urzędem Statystycznym.
Otwierając spotkanie, przewodniczący senackiej komisji samorządu senator Janusz Sepioł zwrócił uwagę, że podejmując problematykę "kurczących się miast", organizatorzy dotknęli niezwykle czułego miejsca, a kwestia miejska staje się istotnym wątkiem programów operacyjnych nowej unijnej perspektywy finansowej. Jak powiedział, do tej pory często mieliśmy do czynienia ze strategią nic nierobienia i bagatelizowania problemu zmniejszania się populacji ludności w miastach. Nowe podejście zakłada dostosowanie się do sytuacji i podjęcie działań mających przeciwdziałać temu negatywnemu zjawisku.
O depopulacji jako wyzwaniu dla polskiej polityki miejskiej mówiła wiceminister rozwoju regionalnego Iwona Wendel. Jak podkreśliła, rząd dostrzega znaczenie miast w zmieniającej się sytuacji demograficznej Polski. Znajduje to odzwierciedlenie w opracowywanych przez resort dokumentach strategicznych. Zgodnie z szacunkami, w 18 miastach wojewódzkich skupia się połowa polskiego PKB. Koncentrują się w nich funkcje gospodarcze, polityczne, administracyjne, społeczne i kulturalne. Należy więc umożliwić tym miastom rozwój komunikacji i poprawić dostęp do wysokiej jakości usług publicznych. Takie wsparcie ma także objąć mniejsze miasta. W ośrodkach subregionalnych priorytetem będzie wzmocnienie integracji przestrzennej, społecznej i gospodarczej, podniesienie atrakcyjności inwestycyjnej, rozwój rynku pracy poprzez wspomaganie otoczenia biznesu i rozwój funkcji gospodarczych. Miasta powiatowe i lokalne wymagają natomiast zwiększenia ich znaczenia jako ośrodków rozwojowych, ważnych dla otaczających je obszarów wiejskich. Takie cele będzie można osiągnąć, rozwijając ofertę wysokiej jakości usług publicznych, przede wszystkim edukacji na poziomie średnim i wyższym zawodowym, ochrony zdrowia i kultury. Zdaniem wiceminister, tylko zintegrowane i ściśle dopasowane terytorialnie przedsięwzięcia, łączące sferę gospodarczą i społeczną, mają szanse zahamowania lub odwrócenia niekorzystnych procesów demograficznych.
Jak poinformowała wiceminister Iwona Wendel, najważniejsze wyzwania stojące przed miastami i terenami zurbanizowanymi wskazano w przygotowanym przez Ministerstwo Rozwoju Regionalnego projekcie założeń krajowej polityki miejskiej. Chodzi o wzmocnienie zdolności miast i obszarów zurbanizowanych do kreowania wzrostu gospodarczego, tworzenia miejsc pracy i poprawy jakości życia mieszkańców. Wśród zadań wskazano natomiast przeciwdziałanie degradacji społeczno-gospodarczej i przestrzennej obszarów zurbanizowanych poprzez zintegrowane przedsięwzięcia rewitalizacyjne i restrukturyzacyjne, a także poprawę ładu przestrzennego. W swoim wystąpieniu wiceminister Iwona Wendel omówiła także wymiar miejski polityki spójności po 2013 r. Na działania w tym obszarze zostanie przeznaczona część krajowej alokacji Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. Przygotowywany jest także nowy instrument "Zintegrowane Inwestycje Terytorialne", którego celem będzie zwiększenie zaangażowania miast i obszarów zurbanizowanych w zarządzanie funduszami europejskimi.
Wystąpienie wiceprezes Głównego Urzędu Statystycznego Grażyny Marciniak poświęcone było skali depopulacji polskich miast i zmianom struktury demograficznej w kontekście wniosków ze Spisu Powszechnego i Prognozy Demograficznej GUS do 2035 r. Jak stwierdziła, zmniejszanie się liczby mieszkańców polskich miast należy uznać za trwałą tendencję, wyjątek stanowi Warszawa. Składa się na to wiele różnorodnych przyczyn, m.in. niska dzietność, migracja na tereny wiejskie, gdzie koszty budowy domów są znacznie niższe, wysokie ceny nieruchomości w dużych miastach, a wreszcie wydłużanie się długości życia i starzenie się społeczeństwa, szczególnie widoczne w wielkich miastach.
Szerszą perspektywę shrinking cities, czyli "kurczących się miast" jako problemu europejskiego i globalnego przedstawił poseł do Parlamentu Europejskiego Jan Olbrycht.
Intencją organizatorów konferencji, adresowanej do przedstawicieli środowisk naukowych, samorządu terytorialnego, administracji rządowej i organizacji pozarządowych, było zainicjowanie debaty na temat sytuacji miast dotkniętych znaczącym i - w przewidywalnej perspektywie - trwałym spadkiem liczby mieszkańców. Mówiono zarówno o zagadnieniach teoretycznych, jak i praktycznych, związanych z obszarami miejskimi dotkniętymi depopulacją. Poruszano m.in. kwestie dotyczące przyczyn i konsekwencji zmniejszania się liczby ludności w miastach, wymiaru społecznego, urbanistycznego i ekonomicznego tego zjawiska. Omawiano wnioski z dotychczasowych badań nad miastami z malejącą liczbą mieszkańców, a także możliwe do podjęcia działania mogące zapobiec negatywnym skutkom tego zjawiska. Mowa była m.in. o takich miastach jak Bytom, Łódź czy Wałbrzych, szczególnie dotkniętych problemem depopulacji.