SenatRzeczypospolitejPolskiej

Na swoim 37. posiedzeniu Izba rozpatrzyła 10 ustaw, do 3 wprowadziła poprawki. Senatorowie zapoznali się też z informacjami: o działalności Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w okresie 1 stycznia 2012 r.–31 grudnia 2012 r., a także ministra finansów o działalności instytucji parabankowych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z uwzględnieniem zagrożeń dla obywateli i systemu finansów publicznych.

Ustawa o zmianie ustawy o urzędzie Ministra Obrony Narodowej oraz niektórych innych ustaw – przyjęta bez poprawek

Przepisy nowelizacji, uchwalonej przez Sejm na 44. posiedzeniu, 21 czerwca 2013 r., na podstawie projektu rządowego, dotyczą zmian systemu kierowania i dowodzenia Siłami Zbrojnymi, mających na celu usprawnienie ich funkcjonowania. Wprowadzono rozdzielenie funkcji planistycznej, dowodzenia ogólnego i dowodzenia operacyjnego. Zamiast obecnych dowództw rodzajów Sił Zbrojnych: Wojsk Lądowych, Sił Powietrznych, Marynarki Wojennej i Wojsk Specjalnych reforma, opracowana przez Ministerstwo Obrony Narodowej i Biuro Bezpieczeństwa Narodowego, przewiduje powołanie 2 dowództw: Dowództwa Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych, odpowiedzialnego za przygotowywanie armii do działań i jej funkcjonowanie w czasie pokoju, oraz Dowództwa Operacyjnego Rodzajów Sił Zbrojnych, które przejmuje dowodzenie w czasie kryzysów, wojny i – tak jak obecnie – nad siłami wydzielonymi do misji zagranicznych.

Rodzaje Sił Zbrojnych mają mieć swoje inspektoraty w dowództwie generalnym. Nie będzie, tak jak obecnie, odrębnego Inspektoratu Służby Zdrowia, a jego szefostwo zostanie podporządkowane inspektoratowi wsparcia, odpowiadającemu za logistykę.

Zmieni się rola Sztabu Generalnego WP. Obecnie minister obrony narodowej kieruje armią za pośrednictwem jego szefa. Po reformie sztab ma się skoncentrować na planowaniu strategicznym, opracowywaniu wieloletnich programów rozwoju Sił Zbrojnych oraz doradzaniu ministrowi obrony, premierowi i prezydentowi. Po reformie minister będzie kierował armią za pośrednictwem 2 najwyższych dowódców i szefa Sztabu Generalnego WP. Zakres zadań, który został określony na nowo, będzie wykonywany, tak jak dotychczas, za pomocą Sztabu Generalnego WP.

W nowelizacji dokonano zmiany mechanizmu przechodzenia ze stanu P (pokój) do stanu W (wojna) przez dodanie podstawy prawnej, umożliwiającej prezydentowi RP – na wniosek prezesa Rady Ministrów – wskazanie osoby przewidzianej do mianowania na stanowisko naczelnego dowódcy Sił Zbrojnych na czas wojny. Ministrowi obrony narodowej będą podlegać bezpośrednio: szef Sztabu Generalnego WP, dowódca generalny Rodzajów Sił Zbrojnych i dowódca operacyjny Rodzajów Sił Zbrojnych, a także Służba Kontrwywiadu Wojskowego, Służba Wywiadu Wojskowego i Żandarmeria Wojskowa.

W wyniku głosowania Izba poparła ustawę bez poprawek, o co wnosiła Komisja Obrony Narodowej. Opowiedziało się za tym 56 senatorów, 24 było przeciw, a 3 wstrzymało się od głosu. Akceptacji nie uzyskał natomiast wniosek o odrzucenie nowelizacji, złożony przez senatora Bogdana Pęka w imieniu własnym i senatora Henryka Górskiego. Senator wnioskodawca, występujący w imieniu Prawa i Sprawiedliwości, uzasadnił to tym, że ustawa jest „jawnie niekonstytucyjna”. Wniosek o odrzucenie poparło 25 senatorów, 55 było przeciw, a 1 wstrzymał się od głosu.

Nowelizacja zostanie teraz skierowana do podpisu prezydenta.

Ustawa o zmianie ustawy o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym oraz niektórych innych ustaw – przyjęta z poprawkami

Nowelizacja, uchwalona przez Sejm na 44. posiedzeniu, 21 czerwca 2013 r., przewiduje, że w Bankowym Funduszu Gwarancyjnym zostanie utworzony specjalny fundusz stabilizacyjny, który ma być dodatkowym źródłem finansowania ewentualnych działań Skarbu Państwa służących utrzymaniu stabilności sektora bankowego. Obecnie Bankowy Fundusz Gwarancyjny zawiera fundusz pomocowy, który służy do gwarantowania depozytów do kwoty 100 tys. euro, maksymalna wielkość opłaty to 0,2% aktywów ważonych ryzykiem. Źródłem finansowania funduszu stabilizacyjnego mają być wpływy z tytułu opłaty ostrożnościowej, do uiszczenia której zobowiązane byłyby podmioty objęte systemem gwarantowania, czyli przede wszystkim banki krajowe. Ze środków funduszu stabilizacyjnego Bankowy Fundusz Gwarancyjny będzie mógł udzielać bankom tzw. gwarancji rekapitalizacyjnych, czyli gwarancji zwiększenia ich funduszy własnych.

Zgodnie z założeniami projektodawcy ustawy, czyli rządu, utworzenie funduszu stabilizacyjnego ma zwiększyć zaufanie przedsiębiorstw i gospodarstw domowych do sektora bankowego. Jak przekonywał senatorów obecny na posiedzeniu wiceminister finansów Wojciech Kowalczyk, tworzony system jest bardziej efektywny, ponieważ nie obejmuje gwarancją całej kwoty depozytów, ale restrukturyzuje i dokapitalizowuje instytucje. „Jest to dużo tańsze dla systemu i przede wszystkim dla państwa, to jest wzmocnienie kapitałowe, a nie wypłata gwarantowanych depozytów”. „(…) to nie jest danina publiczna, to ma służyć wzmocnieniu kapitałowemu systemu bankowego w Polsce” – stwierdził.

W wyniku głosowań Izba poparła 3 poprawki o charakterze doprecyzowującym i redakcyjnym, zaproponowane przez Komisję Budżetu i Finansów Publicznych. Za przyjęciem nowelizacji w takim kształcie głosowało 83 senatorów, 1 wstrzymał się od głosu.

Ustawa wraz z senackimi poprawkami ponownie trafi teraz do Sejmu.

Poprawki Senatu do ustawy o zmianie ustawy – Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw

Cele nowelizacji, uchwalonej przez Sejm podczas 44. posiedzenia, 21 czerwca 2013 r., z inicjatywy poselskiej, to m.in.: rozdzielenie nadzoru nad przesyłem gazu i obrotem nim; wprowadzenie w pełniejszy niż dotychczas sposób przepisów unijnych w sprawie wspólnych zasad rynku wewnętrznego energii elektrycznej i gazu ziemnego oraz promujących stosowanie energii ze źródeł odnawialnych. Uchwalone zmiany mają spowodować wycofanie skarg skierowanych przeciw Polsce przez Komisję Europejską do Trybunału Sprawiedliwości UE. Chodzi o niepełne wdrożenie przez nasz kraj wymogów dyrektyw dotyczących wewnętrznego rynku gazu ziemnego i energii elektrycznej. Komisja Europejska domaga się kar finansowych dla Polski za regulowane ceny gazu dla odbiorców innych niż gospodarstwa domowe. Najważniejsze zastrzeżenia w kwestii rynków energii elektrycznej i gazu dotyczą zbyt małego stopnia ich liberalizacji.

Zgodnie nowelą, nadzór właścicielski nad operatorem gazowego systemu przesyłowego (spółka Gaz-System SA) będzie sprawował minister gospodarki, a nie – jak obecnie – minister Skarbu Państwa. Zgodnie z ustawą, prezes Urzędu Regulacji Energetyki będzie powoływany samodzielnie przez premiera. Prezes i wiceprezes mają sprawować swój urząd przez 5-letnią kadencję z możliwością ponownego powołania tylko raz.

W nowelizacji wprowadzono tzw. obligo gazowe, czyli obowiązek sprzedaży przez firmy gazowe części surowca na giełdach towarowych. W okresie przejściowym, do końca 2013 r., ma to być nie mniej niż 30%, w pierwszej połowie 2014 r. – 50%, a docelowo, od 1 lipca 2014 r. – 70%,

Uchwalone przepisy określają zasady ustalania krajowego planu działania w zakresie odnawialnych źródeł energii oraz monitorowania rynku energii elektrycznej, ciepła lub chłodu z odnawialnych źródeł energii, biogazu rolniczego, a także rynku biokomponentów, paliw ciekłych i biopaliw ciekłych stosowanych w transporcie. Określają również zasady współpracy międzynarodowej w zakresie wspólnych projektów inwestycyjnych oraz odnawialnych źródeł energii.

Nowelizacja zobowiązuje też przedsiębiorstwa energetyczne do dostarczania odbiorcom informacji o ich prawach, sposobie wnoszenia skarg i rozstrzygania sporów oraz nakazuje zawrzeć w umowie m.in. okres jej obowiązywania i warunki jej rozwiązania, a także informacje o możliwości otrzymania pomocy w razie awarii oraz o miejscu i sposobie, w jaki konsument może się zapoznać z obowiązującymi taryfami. Nowelizacja wprowadza też m.in. definicję „odbiorcy wrażliwego”, który może liczyć na dofinansowanie kosztów zakupu energii. Odbiorca wrażliwy energii elektrycznej to ten, komu przyznano dodatek mieszkaniowy, odbiorca wrażliwy gazu to osoba, której przyznano ryczałt na zakup opału. W myśl nowych przepisów, tzw. odbiorcy wrażliwi energii elektrycznej, czyli otrzymujący dodatek mieszkaniowy, będą mogli wystąpić do gminy o przyznanie tzw. dodatku energetycznego, nie więcej jednak, niż 30% limitu, wyliczanego na podstawie średniego zużycia energii elektrycznej, jej średniej ceny i liczby osób w gospodarstwie domowym. Limit wysokości dodatku co roku ogłasza minister gospodarki, ma on też monitorować stan wykorzystania tych środków.

Nowelizacja wprowadza też ulgi dla odbiorców przemysłowych, zużywających do produkcji duże ilości energii elektrycznej – ponad 100 GWh rocznie. W zależności od udziału kosztów energii w kosztach produkcji nie będą częściowo musieli legitymować się potwierdzeniem zakupu energii ze źródeł odnawialnych, co obniża ogólne koszty działania. Objęci tym systemem zostaną odbiorcy wydobywający węgiel kamienny lub rudy metali nieżelaznych, produkujący wyroby z drewna – z wyłączeniem mebli, papieru, chemikaliów, wyrobów z gumy i tworzyw sztucznych, szkła, ceramicznych materiałów budowlanych, metali, żywności.

Komisja Gospodarki Narodowej zaproponowała 54 poprawki do nowelizacji. W czasie debaty wnioski o wprowadzenie zmian zgłosili też senatorowie: Stanisław Iwan, Aleksander Pociej, Jan Michalski i Marek Ziółkowski. Ostatecznie, w wyniku głosowań, Izba poparła 59 spośród 60 postulowanych poprawek. W większości były to zmiany o charakterze redakcyjnym i doprecyzowującym. Izba ponadto m.in. zmniejszyła z 70% do 50% minimalną ilość gazu, która powinna być sprzedana na giełdzie, oraz zmieniła odpowiednie progi sprzedaży w okresie przejściowym. Zobowiązała prezesa URE do określenia sposobu podawania do publicznej wiadomości informacji o dostępnej zdolności przesyłowej przedsiębiorstwa energetycznego. Wprowadziła też mechanizm informowania operatora o wypowiedzeniu umowy. Zlikwidowała obowiązek dołączania kopii decyzji o przyznaniu dodatku mieszkaniowego do wniosku o przyznanie dodatku energetycznego. Senatorowie nakazali również ochronę informacji handlowych, które przedsiębiorstwa energetyczne uzyskały od osób trzecich w trakcie wykonywanej działalności. Na właściciela sieci przesyłowej, sieci dystrybucyjnej, instalacji magazynowej lub instalacji skroplonego gazu ziemnego nałożyli obowiązek współpracy z operatorem systemu, udzielania mu informacji oraz udostępniania mu dokumentów niezbędnych do realizacji jego zadań.

Na podstawie innej senackiej poprawki prezes URE zyskał prawo do kontroli nad operatorem systemu przesyłowego. Właściciele mikroinstalacji zostali zwolnieni z obowiązku rejestracji działalności gospodarczej, wprowadzono też limit cenowy energii elektrycznej wytworzonej w mikroinstalacji. Senat postanowił o przesunięciu na 1 stycznia 2014 r. początku powstania uprawnienia do dodatku energetycznego dla odbiorców wrażliwych. Nałożył na ministra finansów obowiązek monitorowania wydatków przeznaczonych na dodatki energetyczne. Za przyjęciem nowelizacji z tymi zmianami opowiedziało się 59 senatorów, 22 było przeciw, a 2 wstrzymało się od głosu.

Senackie poprawki rozpatrzy teraz Sejm.

Poprawki Senatu do ustawy o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw

Nowelizacja, uchwalona przez Sejm na 44. Posiedzeniu, 21 czerwca 2013 r., na podstawie projektu rządowego, zakłada rozszerzenie kręgu osób, za które budżet państwa będzie opłacał składki emerytalne i rentowe w związku ze sprawowaniem opieki nad dzieckiem. Dzięki temu osoby nieubezpieczone, przedsiębiorcy i rolnicy uzyskają takie same uprawnienia jak pracownicy korzystający z urlopów wychowawczych. Oznacza to, że budżet państwa opłaci składki emerytalne i rentowe osobom rezygnującym z pracy w związku z opieką nad dzieckiem, które są zatrudnione na umowę zlecenie, prowadzą firmy, a także dotąd nieubezpieczonym. Zmiany obejmą także ubezpieczonych w KRUS.

Nowe przepisy wprowadzają różne podstawy wymiaru składek. Dla osób mających co najmniej 6-miesięczny staż ubezpieczeniowy bezpośrednio przed skorzystaniem z możliwości ubezpieczenia w związku z opieką nad dzieckiem będzie to 60% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia. Dla osób bez stażu ubezpieczeniowego, bezrobotnych oraz ze stażem krótszym niż półroczny wyniesie to 75% minimalnego wynagrodzenia za pracę.

Założono, że w wypadku osób, które mają co najmniej półroczny staż ubezpieczeniowy, budżet będzie finansował składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i zdrowotne. W wypadku osób dotychczas nieubezpieczonych bądź tych, których staż ubezpieczeniowy jest krótszy niż 6 miesięcy, budżet będzie finansował tylko składki na ubezpieczenia emerytalne. Osoby dotąd nieubezpieczone będą mogły wybrać system ubezpieczeń (ZUS lub KRUS). Ustawa ma wejść w życie 1 września 2013 r.

Obecnie prawo do urlopu wychowawczego przysługuje tylko osobom zatrudnionym na podstawie kodeksu pracy, funkcjonariuszom służby celnej oraz pracującym w spółdzielni członkom rolniczych spółdzielni produkcyjnych i spółdzielni kółek rolniczych. Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie stanowi kwota 60% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w poprzednim kwartale. Osoby prowadzące działalność gospodarczą mogą ją zawiesić na okres od 30 dni do 24 miesięcy w wypadku konieczności sprawowania opieki nad dzieckiem, w tym czasie nie podlegają jednak ubezpieczeniom społecznym. Urlop wychowawczy trwa do 3 lat; pracownik w tym czasie podlega ubezpieczeniu, ale nie otrzymuje zasiłku macierzyńskiego. Można go podzielić na maksymalnie 4 części. Ustawa wprowadzająca roczne urlopy rodzicielskie wydłużyła okres, w którym można korzystać z urlopu wychowawczego. Wcześniej musiał być on wykorzystany, zanim dziecko skończy 4 lata, obecnie – 5 lat. Okres ten wydłużono, by rodzice mogli skorzystać ze wszystkich uprawnień związanych z opieką nad dzieckiem. Z urlopu wychowawczego mogą korzystać zarówno matka, jak i ojciec. Według resortu pracy, liczba osób korzystających z urlopu wychowawczego w pełnym wymiarze systematycznie spada; w 2011 r. było ich 3 tys.

Komisja Rodziny i Polityki Społecznej zaproponowała wprowadzenie 6 poprawek o charakterze doprecyzowującym, uściślającym, zmierzających do poprawienia jakości przyjętych uregulowań. Jak poinformował przewodniczący komisji senator Mieczysław Augustyn, koszty zaproponowanych zmian w 2013 r. wyniosą 0,46 mld zł; w 2014 r. – 1,49 mld zł; w 2020 r. – 1,87 mld zł. W trakcie debaty senackiej wnioski o wprowadzenie poprawek zgłosili senatorowie: Dorota Czudowska, Janina Sagatowska, Wiesław Dobkowski, Maciej Klima, Waldemar Kraska, Andrzej Matusiewicz, Jan Rulewski, Wojciech Skurkiewicz i Grzegorz Wojciechowski. Poprawki senatora Jana Rulewskiego, wycofane następnie przez niego, zakładały, że składki emerytalne i rentowe opłacane byłyby także za studentów do 26. roku życia, którzy wykonywali pracę na podstawie umowy cywilno-prawnej, a także za osoby bezrobotne, które utraciły prawo do zasiłku dla bezrobotnych. Akceptacji Senatu nie uzyskały wnioski pozostałych senatorów, którzy proponowali, aby ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowemu podczas opieki nad dzieckiem podlegały także osoby, „które przez okres co najmniej 6 miesięcy były pracownikami zatrudnionymi na czas określony lub na czas wykonywania określonej pracy albo na okres próbny przekraczający miesiąc”.

W wyniku kolejnych głosowań Senat poparł wszystkie poprawki zawarte w stanowisku Komisji Rodziny i Polityki Społecznej. Nowelizację wraz z poprawkami przyjęto 81 głosami, przy 1 głosie wstrzymującym się.

Ustawa zostanie ponownie skierowana do Sejmu.

Ustawa o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych – przyjęta bez poprawek

Senat jednomyślnie, 85 głosami, poparł nowelizację, uchwaloną przez Sejm na 44. Posiedzeniu, 21 czerwca 2013 r. na podstawie projektu poselskiego. Wprowadza ona korzystniejsze zasady ustalania podstawy wymiaru kapitału początkowego dla osób wracających z urlopów wychowawczych. Jej przyjęcie bez poprawek zaproponowała Komisja Rodziny i Polityki Społecznej. Nowela dotyczy osób, które przed 1 stycznia 1999 r. korzystały z urlopu wychowawczego i w związku z tym przepracowały tylko część roku kalendarzowego. Wskaźnik wysokości wynagrodzenia za ten rok jest obniżony, bo do jego ustalenia przyjmuje się przeciętne wynagrodzenie z całego roku, co obniża wysokość kapitału początkowego, a w przyszłości emerytury. Ustawa stanowi, że jeżeli w okresie wskazanym do ustalenia podstawy wymiaru kapitału początkowego znajduje się rok kalendarzowy, w którym ubezpieczony przebywał na urlopie wychowawczym i dlatego pozostawał w ubezpieczeniu jedynie przez 6 miesięcy tego roku, to do obliczenia stosunku wynagrodzenia uzyskanego w tym roku do przeciętnego wynagrodzenia przyjmowano by kwotę przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia odpowiednią do liczby miesięcy lub dni pozostawania w ubezpieczeniu, a nie z całego roku. Organ rentowy będzie przeliczał kapitał początkowy z uwzględnieniem nowych przepisów na wniosek osoby uprawnionej, a jeżeli nie wystąpi ona z takim wnioskiem – przy obliczaniu wysokości emerytury.

Teraz ustawa zostanie skierowana do podpisu prezydenta.

Ustawa o zmianie ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa – przyjęta bez poprawek

Nowelizacja, uchwalona przez Sejm na 44. posiedzeniu 21 czerwca 2013 r., na podstawie projektu wniesionego przez Senat, stanowi wykonanie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z maja 2012 r. Dzięki niej przedsiębiorcy korzystający m.in. ze zwolnień lekarskich i urlopów macierzyńskich będą traktowani przy naliczaniu zasiłków tak, jak osoby zatrudnione na podstawie umowy o pracę. Chodzi o przepisy dotyczące ustalania podstawy wymiaru zasiłków chorobowych i macierzyńskich dla przedsiębiorców ubezpieczonych krócej niż 1 miesiąc. Pytanie prawne w tej sprawie skierował do Trybunału Konstytucyjnego sąd rozpatrujący odwołanie przedsiębiorcy od decyzji naliczającej mu zasiłek chorobowy, a później macierzyński. Sąd rozpoznający sprawę stwierdził, że sytuacja prawna pracowników i ubezpieczonych niebędących pracownikami jest na tyle zróżnicowana, że budzi wątpliwości co do zgodności z konstytucją, dlatego skierował do Trybunału Konstytucyjnego pytanie prawne.

W wypadku zasiłków dla pracowników podstawę wymiaru zasiłku chorobowego stanowi wynagrodzenie, które pracownik osiągnąłby, gdyby pracował pełny miesiąc kalendarzowy, nawet jeśli niezdolność do pracy powstała przed upływem pełnego miesiąca kalendarzowego ubezpieczenia chorobowego. Trybunał orzekł, że przepisy te są niezgodne z konstytucją, w tym zakresie, w jakim wobec przedsiębiorców uniemożliwiają uzupełnianie podstawy wymiaru zasiłku do pełnego miesiąca kalendarzowego. Jak podkreślił TK, niesprawiedliwość takiej regulacji „jest szczególnie jaskrawa w odniesieniu do grupy osób samozatrudnionych, które do podjęcia działalności gospodarczej zostały często zmuszone niezależnymi od nich okolicznościami i niejednokrotnie znajdują się w sytuacji życiowej nie lepszej niż pracownicy”. W nowelizacji wprowadzono więc zasadę, zgodnie z którą, do ubezpieczonych niebędących pracownikami stosować się będzie takie same zasady ustalania podstawy wymiaru zasiłków jak w wypadku ubezpieczonych będących pracownikami. Gdy niezdolność do pracy powstała przed upływem pełnego miesiąca kalendarzowego ubezpieczenia, a okres ubezpieczenia chorobowego rozpoczął się nie później niż 30 dni od ustania ubezpieczenia chorobowego z innego tytułu, podstawę wymiaru zasiłku stanowić będzie pełna zadeklarowana kwota, nieograniczona do faktycznie „przepracowanych” dni miesiąca. Dotychczas tą podstawą była wartość deklarowanej kwoty zmniejszona proporcjonalnie do „przepracowanych” dni miesiąca. Ustawa obejmuje także inne zasiłki wypłacane na podstawie ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego.

Przyjęcie nowelizacji bez poprawek zaproponowała Senatowi Komisja Rodziny i Polityki Społecznej. Senat przyjął to stanowisko jednomyślnie, 85 głosami.

Teraz ustawa zostanie skierowana do podpisu prezydenta.

Ustawa o zmianie niektórych ustaw dotyczących praw pasażerów podróżujących drogą morską i droga wodną śródlądową – przyjęta bez poprawek

Nowelizacja, uchwalona przez Sejm na 44. posiedzeniu, 21 czerwca 2013 r., na podstawie projektu rządowego, wprowadza do polskiego prawa przepisy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1177/2010 z listopada 2010 r., dotyczące praw pasażerów podróżujących drogą morską i drogą wodną śródlądową. Zgodnie z rozporządzeniem, państwa członkowskie UE są obowiązane wyznaczyć organy odpowiedzialne za egzekwowanie jego przepisów w zakresie wykonywania usług przewozu pasażerskiego i rejsów wycieczkowych drogą morską i drogą śródlądową z portów położonych na jego terytorium oraz usług przewozu pasażerskiego z państwa trzeciego do takich portów. Wyznaczony organ powinien posiadać kompetencje wystarczające do zapewnienia przestrzegania praw pasażerów, a w szczególności – do rozpatrywania skarg na naruszenie przez przewoźników i operatorów terminali ich obowiązków.

Celem zmian przyjętych w nowelizacji jest ochrona indywidualnych interesów konsumentów – pasażerów podczas podróży morskich i po wodach śródlądowych. Egzekwowaniem wypełniania uchwalonych przepisów zajmą się dyrektorzy urzędów morskich i urzędów żeglugi śródlądowej. Skargi pasażerów będzie rozpatrywać jeden – wskazany w stosownym rozporządzeniu – dyrektor urzędu morskiego oraz jeden dyrektor urzędu żeglugi śródlądowej. Organem upoważnionym do kontroli zgodności działalności prowadzonej przez organizatorów wyjazdów grupowych lub pośredników turystycznych z przepisami wdrażanego rozporządzenia zostanie, zgodnie z nowelizacją, marszałek województwa. Za naruszenie przepisów rozporządzenia unijnego przewidziano kary pieniężne, wymierzane przez właściwego dyrektora urzędu morskiego, urzędu żeglugi śródlądowej lub marszałka województwa.

Senat jednomyślnie, głosami 83 senatorów, poparł wniosek Komisji Gospodarki Narodowej o przyjęcie ustawy bez poprawek.

Nowelizacja trafi teraz do podpisu prezydenta.

Ustawa o ratyfikacji Umowy o ustanowieniu Bałtyckiego Funkcjonalnego Bloku Przestrzeni Powietrznej pomiędzy Rzecząpospolitą Polską i Republiką Litewską, podpisanej w Wilnie dnia 17 lipca 2012 r. – przyjęta bez poprawek

Ustawa o ratyfikacji umowy – uchwalona z inicjatywy rządu na 44. posiedzeniu, 21 czerwca 2013 r. – realizuje koncepcję stworzenia jednolitej europejskiej przestrzeni powietrznej – Single European Sky (SES). Na jej podstawie planowanie zarządzania ruchem lotniczym zostanie przeniesione z poziomu krajowego na unijny. Koncepcja SES zakłada wymóg wprowadzenia określonych przepisów i procedur oraz zobowiązania państw do tworzenia funkcjonalnych bloków przestrzeni powietrznej, tzw. regionalnych bloków przestrzeni powietrznej – Functional Airspace Blocks (FAB). Tworzenie FAB ma prowadzić do integracji, wyeliminowania nadmiernej liczby centrów koordynacji lotów, co w dalszej perspektywie umożliwi stworzenie jednolitego europejskiego centrum zarządzania ruchem powietrznym, tzw. Single European Flight Information Region (SEFIR), czyli jednego europejskiego rejonu informacji powietrznej.

Ustanowienie bałtyckiego FAB ma zwiększyć bezpieczeństwo ruchu powietrznego i przepustowość przestrzeni powietrznej, zmniejszyć koszty zarządzania ruchem lotniczym i skrócić trasy przelotu, a dzięki temu ograniczyć wpływ transportu lotniczego na środowisko naturalne. Polsko-litewska umowa została przygotowana zgodnie z modelowym porozumieniem dotyczącym tworzenia FAB, opracowanym przez Europejską Organizację ds. Bezpieczeństwa Żeglugi Powietrznej (EUROCONTROL).

W trakcie debaty senator Dorota Czudowska, w imieniu własnym oraz senatorów Prawa i Sprawiedliwości: Janiny Sagatowskiej, Waldemara Kraski, Andrzeja Matusiewicza, Grzegorza Wojciechowskiego, Wiesława Dobkowskiego, Marka Martynowskiego, Andrzeja Pająka, Wojciecha Skurkiewicza, Henryka Ciocha, Krzysztofa Słonia, Roberta Mamątowa, Jana Marii Jackowskiego i Grzegorza Czeleja, wniosła o odrzucenie ustawy. Jak uzasadniała, umowa między Polską i Litwą o bałtyckiej strefie przestrzeni powietrznej „nie może być tylko umową, która miałaby przysporzyć jakichś korzyści ekonomicznych. Podstawową sprawą, a może nawet sprawą najważniejszą, jest tutaj bezpieczeństwo granic powietrznych Polski”. W opinii jednego z wnioskodawców, senatora Jana Marii Jackowskiego: „Mamy zaledwie 64 km wspólnej granicy państwowej, a oddajemy im pod kontrolę 20% terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Jest to umowa dosyć kuriozalna”. Za wnioskiem tym głosowało jednak tylko 24 senatorów, 58 było przeciw, a 1 wstrzymał się od głosu.

W wyniku głosowania (58 głosów za, 23 – przeciw, 2 wstrzymujące się) Izba poparła natomiast ustawę ratyfikacyjną bez poprawek, zgodnie z wnioskiem Komisji Gospodarki Narodowej i Komisji Spraw Zagranicznych.

Teraz może ją podpisać prezydent.

Ustawa o ratyfikacji Konwencji między Rzecząpospolitą Polską a Stanami Zjednoczonymi Ameryki w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu, podpisanej w Warszawie dnia 13 lutego 2013 r. – przyjęta bez poprawek

Senatorowie jednomyślnie, 84 głosami, opowiedzieli się za przyjęciem ustawy ratyfikacyjnej bez poprawek, o co wnosiły Komisja Budżetu i Finansów Publicznych oraz Komisja Spraw Zagranicznych. Projekt ustawy przygotował rząd, a Sejm uchwalił ją podczas 44. posiedzenia, 21 czerwca 2013 r. Konwencja wprowadza zmiany dotyczące m.in. zakresu opodatkowania należności licencyjnych, dywidend, odsetek, dochodu z majątku nieruchomego, definicji występujących w umowie oraz wymiany informacji. Podstawową metodą unikania podwójnego opodatkowania będzie metoda wyłączenia z progresją. Metoda zaliczenia proporcjonalnego będzie stosowana w wypadku dochodów z dywidend, odsetek, należności licencyjnych, zysków z przeniesienia własności majątku oraz do innych dochodów, nieobjętych pozostałymi postanowieniami konwencji.

Konwencja będzie dotyczyć osób fizycznych i osób prawnych mieszkających lub mających siedzibę w Polsce, w USA albo w obu państwach. Daje też stronom prawo m.in. do żądania przekazania informacji z instytucji finansowych i banków.

Ustawa ratyfikacyjna trafi teraz do podpisu prezydenta.

Informacja o działalności Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w okresie 1 stycznia 2012 r. – 31 grudnia 2012 r.

Senat wysłuchał sprawozdania prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Łukasza Kamińskiego z działalności tej instytucji w 2012 r. Jak przypomniał prezes, instytut działa na podstawie wielu aktów prawnych. Ściśle określona materia ustawowa dotyczy przede wszystkim funkcjonowania 2 pionów prokuratorskich. Pierwszy z nich zajmuje się ściganiem zbrodni z lat 1939–1989 przeciwko narodowi polskiemu, a więc przede wszystkim nazistowskich i komunistycznych, a także pewnych innych kategorii zbrodni prawa międzynarodowego, np. przeciwko pokojowi. W odróżnieniu od prokuratury powszechnej prokuratorzy pionu śledczego IPN prowadzą śledztwa nawet wtedy, kiedy sprawcy zbrodni nie żyją. Ich śmierć nie jest przesłanką do umorzenia postępowania, którego celem jest przede wszystkim wyjaśnienie wszystkich okoliczności zbrodni, a przede wszystkim ustalenie listy ofiar.

Jak poinformował prezes Łukasz Kamiński, w 2012 r. prokuratorzy zakończyli 1234 postępowania, w ramach których przesłuchano około 5,5, tys. świadków; najwięcej, bo 661, dotyczyło zbrodni komunistycznych, 518 – zbrodni nazistowskich, a 55 – innych kategorii. Wiosną 2012 r. przeprowadzono akcję „Ostatni świadek”, skierowaną do osób mających wiedzę na temat zbrodni z przeszłości. Na podstawie uzyskanych informacji wszczęto 38 nowych śledztw. W 2012 r. do sądów skierowano 10 aktów oskarżenia w stosunku do 12 osób, a sądy w tym czasie wydały wyroki wobec 28 oskarżonych przez pion prokuratorski IPN.

Drugi pion prokuratorski IPN to pion lustracyjny, którego zadaniem jest weryfikowanie oświadczeń lustracyjnych składanych przez kandydatów do objęcia różnego rodzaju funkcji publicznych. Ze względu na to, że 2012 r. nie był rokiem wyborczym, wpłynęły tylko 4 tys. nowych oświadczeń, a zweryfikowano 7715 wcześniej złożonych, spośród których w 136 wypadkach prokuratorzy zdecydowali się skierować do sądu wnioski o wszczęcie postępowania lustracyjnego i stwierdzenie ich nieprawdziwości. W tzw. procesach autolustracyjnych prokuratorzy przedstawili 10 stanowisk. Innym obszarem aktywności pionu lustracyjnego jest tworzenie 4 dużych katalogów internetowych. Pierwszy z nich obejmuje część wykazu osób pełniących funkcje publiczne, aktualizowany na bieżąco na skutek zmiany obsady tych funkcji. 3 pozostałe katalogi mają charakter historyczny. To: katalog funkcjonariuszy organów bezpieczeństwa państwa, katalog działaczy partyjno-państwowych z okresu PRL oraz katalog osób rozpracowywanych. Do tych katalogów w 2012 r. dodano około 10 tys. nowych wpisów.

Największą część instytutu stanowi archiwum, którego zbiory liczą ponad 90 km bieżących akt, a w 2012 r. wzbogaciło się ono o ponad 460 m nowych materiałów. Nadal jednak, zwłaszcza w jednostkach więziennictwa, Policji czy wojska znajdują się materiały archiwalne, które podlegają przekazaniu do IPN. W omawianym okresie wzrosła o 10% liczba wniosków o udostępnianie tych materiałów – łącznie było ich 64 tys. Przede wszystkim składały je osoby posiadające z mocy ustawy uprawnienia do przejrzenia materiałów archiwalnych zarówno poszkodowane, represjonowane, jak i badacze, specjaliści z różnych dziedzin, a także dziennikarze. Wnioski składało też wiele instytucji, które w swojej pracy korzystają ze zbiorów archiwalnych Instytutu Pamięci Narodowej. W tym miejscu prezes Łukasz Kamiński zwrócił uwagę na wciąż utrzymującą się bardzo dużą liczbę wniosków od organów wymiaru sprawiedliwości (około 12 tys. w 2012 r.). Pion lustracyjny weryfikował także wnioski o przyznanie Krzyża Wolności i Solidarności, których 900 wpłynęło w 2012 r.

Jak poinformował prezes IPN, w 2012 r. rozpoczęto także publikowanie w Internecie inwentarza archiwalnego. Trwa też intensywny proces jego digitalizacji, któremu w tym okresie poddano 47 tys. jednostek archiwalnych i 25 tys. zdjęć. Pion archiwalny jest także aktywny za granicą, gdzie współpracując z różnymi instytucjami, pozyskuje kopie materiałów dotyczących historii Polski i Polaków. W zasobie instytutu znajdują się obecnie setki tysięcy elektronicznych kopii materiałów archiwalnych z zasobów instytucji amerykańskich, izraelskich, litewskich i ukraińskich.

Prezes Łukasz Kamiński podkreślił, że kolejną ważną sferą aktywności IPN są badania naukowe. W 2012 r. prowadzono 11 ogólnopolskich projektów badawczych zarówno regionalnych, jak i indywidualnych, ogniskujących się wokół 2 głównych osi tematycznych: historii oporu, walki z systemami totalitarnymi, a także – historii represji. Za priorytetowe uznano projekty dotyczące ziem polskich, dziejów wychodźstwa po 1939 r., dziejów partii komunistycznej w powojennej Polsce oraz historii opozycji i oporu społecznego ze szczególnym uwzględnieniem wydarzeń 1956 r. W 2012 r. zorganizowano 92 konferencje naukowe, część o charakterze międzynarodowym. Do młodych historyków zaadresowano prowadzoną już od wielu lat Letnią Szkołę Historii Najnowszej. W 2012 r. z uwagi na ogromne zainteresowanie tym projektem po raz pierwszy zorganizowano również Zimową Szkołę Historii Najnowszej.

Instytut prowadzi także projekty dokumentujące najnowszą historię Polski i działalność wydawniczą, m.in. projekt notacji, czyli zapisywania w formie wideo długich wywiadów ze świadkami historii (w 2012 r. 226). Ze środków IPN realizowane są także duże projekty dokumentacyjne, wykonywane przez organizacje pozarządowe, dotyczące strat polskich w okresie II wojny światowej zarówno pod okupacją niemiecką, jak i sowiecką.

Działalność naukowa instytutu związana jest w naturalny sposób z działalnością wydawniczą. W 2012 r. IPN wydawał 5 pism, 3 o charakterze naukowym i 2 popularnonaukowe. W 2012 r. „Biuletyn Instytutu Pamięci Narodowej” przeszedł znaczącą zmianę formy – zmieniono format i wprowadzono kolor. W opinii prezesa, ta zmiana zakończyła się sukcesem, a z punktu widzenia głównego odbiorcy, jakim jest młodzież, pismo stało się atrakcyjniejsze i bardziej przystępne. W 2012 r. wydano 2 wyjątkowe publikacje: drugi tom „Encyklopedii Solidarności” i album „Śladami zbrodni”, przedstawiający ponad 200 miejsc, w których popełniano zbrodnie komunistyczne w latach 1944–1956.

Prezes Łukasz Kamiński podkreślił, że badacze zatrudnieni w instytucie nieustannie rozwijają swoje kwalifikacje i kompetencje, czego wyrazem są m.in. osiągane stopnie i tytuły naukowe. Łącznie liczba doktorów w instytucie przekroczyła już 160, jest 5 profesorów tytularnych i 17 doktorów habilitowanych, co świadczy o poziomie pracowników.

Kolejnym obszarem aktywności instytutu była prowadzona wielotorowo działalność edukacyjna. W jej ramach w 2012 r. przygotowano m.in. 35 wystaw o bardzo różnorodnej tematyce, dotyczących zarówno okresu II wojny światowej, jak i powojennych dziejów Polski. Zaprezentowano m.in. ekspozycję „Za Marksem bez Boga”, dotyczącą procesów laicyzacyjnych w powojennej Polsce i międzynarodową wystawę poświęconą życiu codziennemu w państwach komunistycznych w latach siedemdziesiątych XX w. Uruchomiono także 2 nowe portale edukacyjne: portal Pamięć.pl i portal w języku angielskim Truthaboutcamps.eu, przybliżający historię niemieckich obozów koncentracyjnych w okupowanej Polsce. Jak podkreślił prezes Łukasz Kamiński, kontekst jego powstania jest oczywisty, chodzi o przeciwdziałanie kłamliwemu sformułowaniu: „polskie obozy śmierci”. Jednym z sukcesów edukacyjnych instytutu są gry edukacyjne przypominające najnowszą historię. W 2012 r. ukazała się m.in. wydana w 6 językach edycja gry „Kolejka”. W ramach działalności edukacyjnej prowadzono także kursy dla nauczycieli i projekty edukacyjne dla uczniów. Od wielu lat wspólnie ze Światowym Związkiem Żołnierzy Armii Krajowej instytut tworzy w całym kraju kluby historyczne imienia gen. Stefana Roweckiego „Grota” (obecnie jest ich 27), które są miejscem spotkania kilku pokoleń – kombatantów i młodzieży. W 2012 r. zainicjowano akcję „Biblioteka na to czeka”, w ramach której instytut pomaga bibliotekom uzupełniać księgozbiory o książki związane z najnowszą historią. Działalność edukacyjna Instytutu Pamięci Narodowej związana jest także z konkretnymi rocznicami. W 2012 r. była nią 70. rocznica rozpoczęcia wysiedlenia ludności Zamojszczyzny.

W swoim wystąpieniu prezes Łukasz Kamiński zwrócił także uwagę na aktywność międzynarodową, przejawiającą się w działalności edukacyjnej adresowanej do Polaków i Polonii poza granicami kraju, prezentacji cudzoziemcom polskiej historii, a także w działaniach skierowanych do młodych demokracji albo do grup opozycyjnych, walczących o demokrację i chcących się przygotować do zmiany ustroju. Wspólnie z Ministerstwem Spraw Zagranicznych w grudniu 2012 r. zorganizowano konferencję „Warszawski dialog dla demokracji”, która była w całości poświęcona właśnie procesowi rozliczania się z przeszłością.

Jak stwierdził prezes IPN, trudnym momentem w 2012 r. była utrata siedziby głównej w Warszawie przy ulicy Towarowej 28. „Ta sprawa ciągnęła się przez 12 lat i z punktu widzenia instytutu zakończyła się źle. Dzisiaj zaś, już z tegorocznej perspektywy (…), mogę powiedzieć, że sytuacja jest opanowana. Dzięki wsparciu Ministerstwa Skarbu Państwa, zarówno ministra Budzanowskiego, jak i obecnie ministra Karpińskiego, otrzymaliśmy nowy budynek” – poinformował.

Prezes Łukasz Kamiński zapewnił senatorów, że niezależnie od kłopotów wewnętrznych instytut podejmował w 2012 r. także nowe działania. Największym i, jak wyraził przekonanie, społecznie najważniejszym było rozpoczęcie poszukiwań miejsc pochówku ofiar terroru komunistycznego. „A najważniejszym z miejsc, w których te poszukiwania się toczyły, była Łączka na warszawskich Powązkach. Przypomnę, że w roku ubiegłym odnaleziono w toku prac szczątki 117 osób. Do dziś 7 z nich zostało już zidentyfikowanych z imienia i nazwiska” – powiedział.

Kończąc swoje wystąpienie, prezes przypomniał, że ustawodawca wyznaczył Instytutowi Pamięci Narodowej bardzo ważną misję: troskę o pamięć o bohaterach, którzy przeciwstawiali się systemom totalitarnym oraz pamięć o ofiarach, które zginęły za sprawą tych systemów. Jak stwierdził, mimo wielu lat intensywnej pracy Instytutu Pamięci Narodowej jest jeszcze daleko do wypełnienia tej misji.

Informacja Ministra Finansów o działalności instytucji parabankowych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z uwzględnieniem zagrożeń dla obywateli i systemu finansów publicznych

Informację przedstawił wiceminister finansów Wojciech Kowalczyk. Zaprezentował zmiany regulacyjne, które – w ocenie Ministerstwa Finansów – zwiększą bezpieczeństwa i wiarygodność rynku finansowego w Polsce oraz poziom ochrony konsumentów korzystających z usług instytucji szeroko rozumianego sektora parabankowego. Zmiany prawne proponowane przez resort finansów dotyczą projektu ustawy o zmianie ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym, ustawy – Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw. Projekt jest wynikiem rekomendacji zawartych w raporcie „Analiza działań organów i instytucji państwowych w odniesieniu do Amber Gold”, przyjęty przez Komitet Stabilności Finansowej 18 marca 2013 . Upadek Amber Gold, w wyniku którego oszczędności utraciło ponad 10 tys. obywateli, uwidocznił potrzebę przeanalizowania sytuacji w kontekście jej wpływu na stabilność sektora finansowego. Jak poinformował wiceminister finansów, 16 sierpnia 2012 r. odbyło się posiedzenie Komitetu Stabilności Finansowej, podczas którego przeanalizowano wypadek firmy Amber Gold i w ogóle działalność instytucji finansowych nieobjętych regulacjami z zakresu rynku finansowego. W opinii komitetu, działalność Amber Gold i tzw. podmiotów parabankowych nie wpływa na stabilność polskiego sektora finansowego, niemniej ze względu na bezpieczeństwo odbiorców usług świadczonych przez wspomniane podmioty komitet podjął decyzję o powołaniu grupy roboczej ds. instytucji parabankowych. Jej zadaniem były analiza obowiązujących przepisów prawa i zarekomendowanie działań umożliwiających lepszą kontrolę nad działalnością podmiotów nieregulowanych na rynku finansowym oraz skuteczne eliminowanie z rynku przedsiębiorców prowadzących działalność w sposób nielegalny. Grupa ta opracowała wiele rekomendacji, część wymaga interwencji legislacyjnej, a realizacja reszty ma charakter proceduralny. Grupa robocza przedstawiła wypracowane rekomendacje Komitetowi Stabilności Finansowej, który przyjął je we wspomnianym raporcie.

Wypadek Amber Gold uwidocznił potrzebę wyposażenia Komisji Nadzoru Finansowego w większe uprawnienia w zakresie możliwości weryfikacji tego, czy określona działalność prowadzona przez podmioty nieregulowane wymaga uzyskania stosownego zezwolenia. Zdaniem wiceministra finansów, niezbędne jest nadanie KNF uprawnień do żądania informacji od podmiotów spoza sektora bankowego, co do których istnieje podejrzenie, że prowadzą działalność polegającą na zbieraniu środków finansowych w celu obciążenia ich ryzykiem. Możliwość prowadzenia postępowań wyjaśniających winna być rozciągnięta na wszystkie sektory rynku finansowego. Działalność Amber Gold wskazuje również na potrzebę zwiększenia sankcji karnych za gromadzenie bez zezwolenia środków finansowych innych osób w celu obciążania ich ryzykiem. Sankcja karna ma w szczególności oddziaływać prewencyjnie. Jej wymiar powinien być na tyle wysoki, aby umożliwiał sędziom różnicowanie wymiaru orzekanej kary grzywny oraz pozbawienia wolności – w zależności od stopnia szkodliwości prowadzonego przedsięwzięcia dla interesów klientów. Proponowane podwyższenie sankcji w zakresie kary pozbawienia wolności z 3 do 5 lat ma na celu zapewnienie spójności z innymi regulacjami dotyczącymi instytucji rynku finansowego. Z uwagi na to, że przestępstwa popełniane na rynku finansowym zazwyczaj mają znaczny wymiar finansowy, w zakresie wysokości grzywny proponowane jest podwyższenie sankcji do 10 mln zł.

W razie kierowania do prokuratury zawiadomień o podejrzeniu popełnienia przestępstw określonych w ustawach wskazanych w ustawie o nadzorze nad rynkiem finansowym należałoby – w celu usprawnienia współpracy z organami ścigania – wprowadzić możliwość udostępniania przez KNF informacji stanowiących tajemnicę zawodową. Dotyczy to m.in. przestępstw popełnianych przeciwko bezpieczeństwu obrotu na rynku kapitałowym, przeciwko ochronie tajemnicy bankowej, ubezpieczeniowej i tajemnicy rynku kapitałowego, przeciwko bezpieczeństwu depozytów, ochronie nazw rodzajowych podmiotów prowadzących działalność regulowaną na rynku finansowym lub nazwy tej działalności. Pozwoliłoby to formułować treść zawiadomienia w sposób rzetelny i umożliwiający organom ścigania znacznie szybszą ocenę jego zasadności, a także podjęcie stosownych działań w zakresie właściwości już na etapie analizy treści takiego zawiadomienia.

Wobec dynamicznego rozwoju działalności pozabankowych podmiotów pożyczkowych najczęściej udzielających drobnych pożyczek gotówkowych, czyli tzw. chwilówek, ze względu na zapewnienie ochrony ich klientom istotne jest wprowadzenie reglamentacji działalności pożyczkowej. Nastąpiłoby to poprzez uzależnienie możliwości jej wykonywania od uzyskania wpisu w rejestrze działalności regulowanej po spełnieniu warunków określonych ustawą. Chodziłoby na przykład o wymóg niekaralności za określone rodzaje przestępstw osób kierujących przedsiębiorstwem czy posiadania środków własnych umożliwiających prowadzenie działalności pożyczkowej. Jak poinformował wiceminister Wojciech Kowalczyk, do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wpływają sygnały o nieprzestrzeganiu przepisów o kredycie konsumenckim, trudnościach z obsługą oraz wysokich kosztach pożyczek zawierających niejednokrotnie liczne ukryte opłaty. Zdarza się, że osoby będące wspólnikami wcześniej karanych przedsiębiorców lub członkami zarządów karanych spółek zakładają kolejne spółki, implementujące i stosujące wcześniej zakwestionowane, niezgodne z prawem praktyki biznesowe. Proponowane wprowadzenie maksymalnej wysokości odsetek za opóźnienie w spłacie oraz odsetek od odsetek, a także maksymalnej wysokości rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania (całkowity koszt kredytu ponoszony przez konsumenta wyrażony jako wartość procentowa całkowitej kwoty kredytu w stosunku rocznym) ma na celu wyeliminowanie odsetek nadmiernych, tzw. lichwiarskich, oraz wyrównanie pozycji obu stron poprzez wprowadzenie zasady redukcji odsetek za opóźnienie przewyższających dopuszczalną granicę do poziomu odsetek maksymalnych.

Jak stwierdził wiceminister, rozważając wprowadzenie górnego limitu wysokości rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania, należy mieć na uwadze to, iż łączne koszty obsługi długu często przekraczają wysokość zaciągniętej pożyczki lub kredytu. Przeciętny kredyt to zazwyczaj niewielka suma, wysokie są natomiast opłaty, które powodują szybko rosnące zadłużenia poza systemem bankowym. Proponowana regulacja jest rozwiązaniem chroniącym przed sytuacją, w której przedsiębiorcy, przestrzegając regulacji dotyczących maksymalnych wysokości odsetek, jednocześnie zastrzegaliby sobie prawo do ustanawiania wysokich prowizji i dodatkowych opłat o różnym charakterze, żeby w ten sposób niejako zrekompensować sobie ograniczenia w zakresie odsetek od udzielonych środków.

Propozycja regulacji zakłada, by wszelkie koszty, jakie konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt – w szczególności odsetki, opłaty, prowizje, podatki i marże – jeżeli są znane kredytodawcy, a także koszty usług dodatkowych w wypadku, gdy ich poniesienie jest niezbędne do uzyskania kredytu, nie przekraczały górnego limitu określonego w ustawie o kredycie konsumenckim.

Projektowana rządowa inicjatywa ustawodawcza nie obejmuje rekomendacji grupy roboczej ds. instytucji parabankowych, dotyczącej obowiązku zgłaszania przez kredytodawców kredytu konsumenckiego do zewnętrznych baz danych prowadzonych przez biura informacji gospodarczych lub rejestry kredytowe informacji o wierzytelnościach konsumenta powstałych z tytułu zawarcia umowy kredytu konsumenckiego. Wprowadzenie takiego obowiązku pozwoliłoby na prawidłową ocenę zdolności kredytowej konsumenta z wykorzystaniem możliwie pełnej informacji o zaciągniętych zobowiązaniach zarówno w bankach, jak i poza sektorem bankowym. Tym samym pozytywnie wpływałoby na zwiększenie stabilności sektora finansowego, przeciwdziałając nadmiernemu zadłużeniu konsumentów, a także spełniając postulat odpowiedzialnego kredytowania, odpowiedzialnego zaciągania kredytów i pożyczek.

Jak poinformował wiceminister finansów, zagadnienia związane z wymianą informacji niezbędnych do oceny zdolności kredytowej konsumenta są przedmiotem prowadzonych aktualnie prac sejmowych w zakresie poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym i niektórych innych. Projekt stanowiska rządu wyraża kierunkowo poparcie dla poselskiej inicjatywy legislacyjnej i został przyjęty przez Komitet Stały Rady Ministrów 27 czerwca 2013 r. Wkrótce powinien być przyjęty przez Radę Ministrów.

Jeżeli chodzi o dane statystyczne dotyczące pozabankowych firm pożyczkowych, to wartość pożyczek udzielonych w latach 2007–2012, w średnim okresie, wykazuje tendencję rosnącą. W roku 2012 sprzedaż wyniosła 2 mld 265 mln zł i była wyższa niż w roku 2011 o 165 mln zł. Zmiany w okresach rocznych 2010–2012 charakteryzowały się szczególnie wysoką dynamiką, tempo wzrostu rok do roku nie przekroczyło 14%. Średnie tempo wzrostu wartości sprzedaży pożyczek udzielonych w latach 2007–2012 wyniosło około 10%. Liczba klientów obsługiwanych przez sektor firm pożyczkowych w okresie 2007–2012 zwiększyła się prawie o 430 tys. Od 2010 r. notowano systematyczny wzrost liczby klientów. W ostatnich 2 latach ich liczba przekroczyła 1 mln, w 2012 r. było to 1 mln 358 tys. Dynamika liczby obsługiwanych klientów dla rynku ogółem w okresie 2007–2012 utrzymywała się na przeciętnym poziomie, średnie tempo zmian dla całego okresu wyniosło około 8%.

Największym dostawcą pożyczek niebankowych jest firma „Provident”, traciła jednak na rynku udziały procentowe na rzecz innych firm, wchodzących na rynek. Prawdopodobną przyczyną tego była modyfikacja strategii biznesowej.

Na zakończenie wiceminister Wojciech Kowalczyk omówił też inicjatywę i działania podjęte przez Komisję Nadzoru Finansowego, jeżeli chodzi o złagodzenie warunków kredytowania, które są regulowane przez rekomendację S i rekomendację T Komisji Nadzoru Finansowego. Rekomendacja S dotyczy kredytu konsumenckiego i w znacznym stopniu liberalizuje zarekomendowane zasady udzielania kredytów konsumenckich przez banki.

Ustawa zmieniająca ustawę o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz ustawy o czasie pracy kierowców – przyjęta bez poprawek

Ustawa, uchwalona przez Sejm na 45. posiedzeniu, 11 lipca 2013 r., z przedłożenia komisyjnego, polega na uchyleniu w ustawie z 5 kwietnia 2013 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz ustawy o czasie pracy kierowców pkt 40 w art. 1. Nowelizacja wejdzie w życie 14 sierpnia 2013 r. Potrzeba nowelizacji wyniknęła z uchwalenia 24 maja 2013 r. ustawy o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej, która weszła w życie 5 czerwca 2013 r. na skutek orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Znowelizowano w niej m.in. art. 76a ust. 2 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym. Nowelizacji tego samego przepisu dokonała ustawa z 5 kwietnia 2013 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz ustawy o czasie pracy kierowców, która w tym zakresie wejdzie w życie 15 sierpnia 2013 r. i niejako „przykryje” zmianę dokonaną w ustawie o środkach przymusu, wprowadzając niewłaściwe odwołania do przepisów określających możliwość stosowania środków przymusu bezpośredniego i broni palnej przez pracowników Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego. Nowela ma więc za zadanie dostosowanie przepisów ustawy o transporcie drogowym do obowiązujących od niedawna nowych zasad stosowania środków przymusu bezpośredniego i broni palnej. Równoległe prace nad dwoma ustawami i wymuszony rozstrzygnięciami Trybunału Konstytucyjnego krótki termin wejścia w życie jednej z nich spowodowały niemożność uczynienia tego w trakcie rozpatrywania projektu ustawy o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej.

Przyjęcie nowelizacji bez poprawek zaproponowała Senatowi Komisja Gospodarki Narodowej. W wyniku głosowania stanowisko komisji poparło 81 senatorów, a 1 wstrzymał się od głosu.

Teraz ustawa zostanie skierowana do podpisu prezydenta.

Oświadczenia

Po wyczerpaniu porządku 37. posiedzenia oświadczenia wygłosili lub złożyli senatorowie: Mieczysław Augustyn, Przemysław Błaszczyk, Marek Borowski, Robert Dowhan, Henryk Górski, Helena Hatka, Jan Maria Jackowski, Stanisław Jurcewicz, Maciej Klima, Stanisław Kogut, Ryszard Knosala, Waldemar Kraska, Jan Michalski, Rafał Muchacki, Jarosław Obremski, Norbert Obrycki, Andrzej Owczarek, Andrzej Person, Sławomir Preiss, Jan Rulewski, Grzegorz Wojciechowski, Piotr Zientarski.