SenatRzeczypospolitejPolskiej

W pierwszym punkcie porządku posiedzenia Komisji Praw Człowieka, Praworządności i Petycji znalazło się rozpatrzenie ustawy o ratyfikacji Drugiego Protokołu Fakultatywnego do Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych w sprawie zniesienia kary śmierci, przyjętego w Nowym Jorku dnia 15 grudnia 1989 r., którą przedstawił podsekretarz stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości Stanisław Chmielewski. Jej celem jest wyrażenie przez Sejm i Senat zgody na ratyfikację przez prezydenta RP Drugiego Protokołu Fakultatywnego do Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych w sprawie zniesienia kary śmierci, przyjętego w Nowym Jorku dnia 15 grudnia 1989 r. Poprzez ratyfikację protokołu Polska wypełni zobowiązanie, które podjęła na forum Komitetu Praw Człowieka ONZ w 2004 r. oraz w 2009 r., podczas rozpatrywania kolejno V i VI sprawozdania okresowego z przestrzegania przez Rzeczpospolitą Polską postanowień Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych.

W trakcie dyskusji senatorowie pytali m.in. o zakres stosowania kary śmierci we współczesnym świecie oraz o to, czy rząd podejmuje obecnie jakieś działania zmierzające do skutecznego zwalczania groźnej przestępczości.

Senator Michał Seweryński zgłosił wniosek o przyjęcie ustawy bez poprawek, który został przyjęty przez komisję w wyniku głosowania.

Bez poprawek również komisja postanowiła poprzeć ustawę o ratyfikacji Protokołu nr 13 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności dotyczącego zniesienia kary śmierci we wszystkich okolicznościach, sporządzonego w Wilnie dnia 3 maja 2002 r. Ustawę przedstawił wiceminister sprawiedliwości Stanisław Chmielewski. Jej celem jest wyrażenie zgody na dokonanie przez prezydenta ratyfikacji Protokołu nr 13 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności dotyczącego zniesienia kary śmierci we wszystkich okolicznościach, sporządzonego w Wilnie dnia 3 maja 2002 r.

W wyniku głosowania komisja poparła wniosek senatora Michała Seweryńskiego o przyjęcie ustawy bez poprawek.

Taką samą decyzję podjęła komisja po rozpatrzeniu ustawy o zmianie ustawy o dokumentach paszportowych. Jak poinformował podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych Rafał Magryś, jej cele to uregulowanie zasad wydawania paszportów osobom poniżej 12. roku życia, zgodnie z rozporządzeniem Rady Unii Europejskiej nr 2252/2004 z 13 grudnia 2004 r. w sprawie norm dotyczących zabezpieczeń i danych biometrycznych w paszportach i dokumentach podróży wydawanych przez państwa członkowskie, a także wprowadzenie nowej przesłanki wydania paszportu tymczasowego osobie, od której pobranie odcisków palców jest fizycznie niemożliwe, a przeszkoda ta ma charakter czasowy.

W wyniku głosowania komisja poparła wniosek senatora Michała Seweryńskiego o przyjęcie ustawy bez poprawek.

Następnie komisja rozpatrzyła ustawę o zmianie ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich oraz niektórych innych ustaw, którą omówił wiceminister sprawiedliwości Stanisław Chmielewski. Realizuje ona kilka założeń, wynikających z orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Praw Człowieka, które służyć mają zwiększeniu gwarancji procesowych i wzmocnieniu pozycji nieletniego we wszczętym wobec niego postępowaniu.

W trakcie dyskusji przedstawiono m.in. zarzuty wobec nowelizacji, dotyczące ograniczenia szeregu gwarancji prawa do rzetelnego procesu i do obrony w postępowaniu w sprawach nieletnich oraz niewystarczającego zakresu konsultacji społecznych.

Przedstawicielka Biura Legislacyjnego zaproponowała poprawkę, polegającą na modyfikacji przepisu art. 32c § 3 ustawy, który w obecnym brzmieniu uzależnia prawo do obrony z urzędu od dyskrecjonalnej decyzji prezesa sądu, a także 2 poprawki o charakterze redakcyjnym. Poprawki te formalnie zgłosił senator Robert Mamątow. Komisja poparła je w wyniku głosowania i postanowiła wnieść o wprowadzenie 3 poprawek do nowelizacji.

Bez poprawek natomiast komisja poparła ustawę o zmianie ustawy – Prawo zamówień publicznych, o co wnosił przewodniczący komisji senator Michał Seweryński. Ustawę omówił wiceminister sprawiedliwości Stanisław Chmielewski. Nowelizacja, która jest wynikiem inicjatywy senackiej, dotyczy wyłączenia spod reżimu ustawy – Prawo zamówień publicznych zamówień udzielanych przez ministra sprawiedliwości albo jednostki organizacyjne mu podległe lub przez niego nadzorowane przywięziennym zakładom pracy prowadzonym w formie przedsiębiorstw państwowych, jeśli zamówienia związane są z zatrudnianiem osób pozbawionych wolności.

Na zakończenie posiedzenia komisja zapoznała się z „Raportem z wykonywania wyroków Europejskiego Trybunału Praw Człowieka przez Polskę za 2012 rok”, który przedstawił podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Artur Nowak-Far. Raport opisuje procedurę wykonywania wyroków strasburskich oraz pracę międzyresortowego Zespołu ds. Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Ponadto zawiera informacje o największych grupach wyroków, jakie są obecnie wykonywane, a także informacje na temat kroków podejmowanych przez rząd w celu wykonywania poszczególnych orzeczeń, które przesyłane są do Sekcji Wykonywania Wyroków Sekretariatu Rady Europy.

Dyrektor Departamentu ds. Postępowań przed Międzynarodowymi Organami Ochrony Praw Człowieka Justyna Chrzanowska podkreśliła wagę, jaką przywiązuje się do prawidłowego przepływu informacji na temat wykonywania orzeczeń pomiędzy rządem a społeczeństwem obywatelskim.

W trakcie dyskusji reprezentant Naczelnej Rady Adwokackiej oraz przedstawiciele Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka zgłosili kilka zastrzeżeń do sprawozdania. Zwrócili m.in. uwagę na pominięcie w nim kilku istotnych – ich zdaniem – kategorii spraw oraz na brak konkretnych informacji na temat planów wykonania konkretnych wyroków. Pojawił się również zarzut, że w niektórych wypadkach kroki podjęte przez rząd w celu wykonania wyroków okazały się zupełnie niewystarczające.

Senatorowie pytali natomiast o to, jakie konkretne prace prowadzi obecnie rząd w celu wyeliminowania problemu przewlekłości postępowań sądowych i tymczasowych aresztowań.

W podsumowaniu senator Michał Seweryński zapewnił o zaangażowaniu komisji w nadzorowanie realizowania orzeczeń Europejskiego Trybunału Praw Człowieka i zapowiedział kontynuowanie posiedzeń komisji poświęconych tej sprawie.