SenatRzeczypospolitejPolskiej

Senatorowie z Komisji Rodziny i Polityki Społecznej postanowili poprzeć bez poprawek ustawę o zmianie ustawy – Kodeks pracy. Nowelizację, uchwaloną z przedłożenia rządowego, omówił wiceminister pracy Radosław Mleczko. Dostosowuje ona prawo krajowe do europejskiego, którego przepisy uchwalono w efekcie porozumienia partnerów społecznych na poziomie europejskim. W zakresie sposobu korzystania z prawa do urlopu wychowawczego ustawa wprowadza zasadę, zgodnie z którą prawo do przynajmniej 1 miesiąca urlopu wychowawczego przysługujące obojgu rodzicom nie może być przenoszone na drugiego rodzica. Nowelizacja m.in. zwiększa z 3 do 4 miesięcy wymiar urlopu wychowawczego przysługującemu każdemu z rodziców. Ponadto Sejm zdecydował o wydłużeniu do ukończenia przez dziecko 5. roku życia okresu wykorzystania urlopu wychowawczego przez rodziców i przyznał takie same prawo osobom samotnie wychowującym dzieci. Ustawodawca zachował dotychczasowy, 36-miesięczny wymiar urlopu wychowawczego w Polsce. Oznacza to, że w razie rezygnacji przez jednego z rodziców z przysługującego mu 1 miesiąca urlopu wymiar całego urlopu zmniejsza się o 1 miesiąc, do 35 miesięcy. Zwrócił na to uwagę senator Waldemar Kraska, zgłaszając poprawkę o wydłużeniu wymiaru urlopu wychowawczego z 36 do 37 miesięcy.

Przedstawicielka Biura Legislacyjnego zaproponowała poprawkę legislacyjną, która nie spotkała się jednak z aprobatą ani przedstawiciela rządu, ani senatorów.

Poprawka senatora Waldemara Kraski została odrzucona w wyniku głosowania. Wniosek poparła mniejszość komisji. Komisja przyjęła natomiast wniosek senatora Mieczysława Augustyna o przyjęcie ustawy bez poprawek (4 głosy za, 3 przeciw i 1 wstrzymujący się).

Następnie komisja zapoznała się informacją ministra pracy i polityki społecznej na temat realizacji programu wieloletniego „Pomoc państwa w zakresie dożywiania” w 2012 r., którą przedstawiły wiceminister pracy Elżbieta Seredyn i dyrektor Departamentu Pomocy i Integracji Społecznej w tym resorcie Krystyna Wyrwicka. Program został ustanowiony w roku 2005 i początkowo obowiązywał w latach 2006–2009. Następnie w 2009 r. jego kontynuację zaplanowano do roku 2013. Cele programu to: wsparcie gmin w dożywianiu dzieci i osób pozbawionych posiłku (zadanie własne gminy), ograniczanie zjawiska niedożywienia, upowszechnianie zdrowego stylu żywienia, poprawa poziomu życia osób i rodzin o niskich dochodach i rozwój bazy żywieniowej w gminach, ze szczególnym uwzględnieniem potrzeb dzieci i młodzieży z terenów wiejskich i tych z wysokim bezrobociem. Pomocą objęte są także osoby starsze i samotne. Wsparcia udziela się w formie posiłku, zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności oraz świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych. Kryterium dochodowe uprawniające do pomocy to 813 zł w wypadku osoby samotnej i 684 zł – żyjącej w rodzinie. Tylko 2 spośród 2479 gmin w Polsce nie uczestniczą w programie. Na dożywianie przeznaczają wyłącznie własne środki. Średni udział finansowy gmin w realizacji programu od 7 lat jest, w ocenie ministerstwa pracy, wciąż na wysokim poziomie 35%. Na cały program do końca 2013 r. przeznaczono 6 mld zł, a w latach 2010–2013 – 3,1 mld zł. Łącznie pomocą objęto 1 922 675 osób, z czego 950 825 z obszarów wiejskich. Z zasiłku celowego na zakup posiłku korzysta około 60% osób. W 2012 r. posiłki otrzymywało ponad 881,5 tys. osób. Ponad połowa z nich to mieszkańcy wsi. W 2012 r. program realizowano w 22 196 punktach żywieniowych, których połowa znajduje się na wsi, tam też uruchomiono większość nowych stołówek i pomieszczeń do przygotowywania lub wydawania posiłków.

Od kilku lat zmniejsza się liczba stołówek szkolnych, zwłaszcza w dużych miastach. To następstwo decyzji samorządów gmin, które wybierają dostawców zewnętrznych (tzw. catering). Podraża to koszty dożywiania, ponieważ posiłek przygotowywany w stołówkach szkolnych kosztuje średnio od 3 do 3,9 zł, a dostarczany przez firmy zewnętrzne – od 5,2 do 5,9 zł. W dłuższej perspektywie spowoduje to ograniczenie pomocy dla 2 mln osób. Liczba dzieci i młodzieży otrzymujących pomoc w ramach programu pozostaje od kilku lat wciąż na tym samym poziomie, co w warunkach niżu demograficznego oznacza, że odsetek dzieci uprawnionych do pomocy wzrasta. To z kolei powoduje pogłębianie się ubóstwa rodzin z dziećmi. Przywracanie stołówek szkolnych jest pożądane zarówno ze względu na obniżanie kosztów przygotowania posiłku, jak również na tworzenie lokalnych małych przedsiębiorstw ekonomii społecznej w branży „stołówkowej”. Zlecanie im przez samorząd prowadzenia stołówek przynosi dobre efekty. Przedsiębiorstwa te integrują społeczność lokalną i oferują posiłki przygotowywane z surowców wytworzonych przez lokalnych producentów. Takie inicjatywy będą popierane podczas realizacji programu z wykorzystaniem środków z Europejskiego Funduszu Społecznego w 2014 r.

W czasie dyskusji senator Mieczysław Augustyn zwrócił uwagę na niedawno uchwalone przez Sejm regulacje, dzięki którym dystrybutorzy zostaną zwolnieni z podatku VAT od darowizn żywnościowych. Dzięki temu znaczna część tej żywności będzie kierowana do szkół. Senat wcześniej wprowadził podobne rozwiązanie, ale tylko wobec producentów żywności. Senatorowie pytali ponadto o przyszłość programu, o zmniejszenie udziału w nim gmin do 20% kosztów, a także o wykorzystanie środków programu na rozwój infrastruktury żywienia.

Wiceminister Elżbieta Seredyn stwierdziła, że najefektowniejszy jest program wieloletni, dlatego resort pracy zabiega o kontynuowanie programu do 2020 r. i poparcie tych działań przez komisję.

Z wnioskiem o przygotowanie stanowiska komisji popierającego działania ministerstwa pracy wystąpił senator Andrzej Pająk. Komisja poparła wniosek jednogłośnie.

Na zakończenie posiedzenia przewodniczący komisji senator Mieczysław Augustyn zaproponował, aby zaplanowane na jesień 2013 r. posiedzenie seminaryjne, poświęcone rozwiązywaniu problemów alkoholowych w gminach, zorganizować jako konferencję. Niepokojącym zjawiskiem, jak zauważył senator, jest nowa fala alkoholizmu. Komisja jednogłośnie poparła propozycję.