SenatRzeczypospolitejPolskiej

Podczas posiedzenia Komisji Rodziny i Polityki Społecznej wiceminister pracy Jacek Męcina przedstawił informację na temat rynku pracy i działań rządu podejmowanych na rzecz przeciwdziałania bezrobociu i jego skutkom, a także planowanych i wdrażanych zmian w funkcjonowaniu urzędów pracy. Sytuację na rynku pracy w 2012 i 2013 r. wiceminister określił jako bardzo trudną na skutek spowolnienia gospodarki i spadku wzrostu gospodarczego. Jak poinformował, odnotowano większą, niż zakładano, liczbę zwolnień grupowych i upadłości przedsiębiorstw. Od stycznia 2013 r. stopa bezrobocia zmniejszyła się o 1,2%, odnotowuje się jednak wzrost długotrwałego bezrobocia. W najtrudniejszej sytuacji na rynku pracy są ludzie młodzi. Jednym z atutów Polski, zwiększającym konkurencyjność naszej gospodarki jest nadal niewykorzystany potencjał rynku pracy – 10% osób nie zatrudnionych w wieku zawodowo czynnym. Drugim atutem są osoby powyżej 50. roku życia z dobrymi kwalifikacjami zawodowymi. Ministerstwo pracy przygotowuje reformę rynku pracy, której celem jest zwiększenie efektywności działania urzędów pracy poprzez „profilowanie” bezrobotnych, polegające na wyodrębnieniu grup celowych i dostosowaniu do ich potrzeb form i usług oferowanych przez te urzędy. Kolejne propozycje to indywidualizacja obsługi bezrobotnych, wprowadzenie instytucji doradcy klienta, a także zlecanie prywatnym agencjom zatrudnienia świadczenia usług aktywizujących zawodowo. Wiceminister stwierdził, że środki na działania przeciwko bezrobociu będą zwiększane o 5% tam, gdzie urzędy pracy będą przywracać do zatrudnienia większą liczbę bezrobotnych, a zmniejszane o 5%, tam gdzie będzie maleć liczba bezrobotnych przywróconych do pracy. Planuje się także odchodzenie od nieefektywnych szkoleń, niepowiązanych z potrzebami rynku pracy, na rzecz szkoleń organizowanych przez pracodawców. Nowe instrumenty rynku pracy mają być skierowane przede wszystkim do 3 głównych grup: młodzieży, rodziców powracających na rynek pracy i sprawujących opiekę nad dziećmi (przede wszystkim kobiet) oraz osób powyżej 50. roku życia.

W trakcie dyskusji podkreślano, że procesy demograficzne paradoksalnie mogą sprzyjać rozwinięciu rynku pracy osób w wieku 50+. W opinii senatora Mieczysława Augustyna, Polska jest „skazana” na aktywizację osób starszych. Wyrażano jednak obawę o skuteczność pomocy osobom młodym i wskazywano na zagrożenia związane z ich emigracją. Zwracano także uwagę na potrzebę obniżenia opodatkowania przedsiębiorców i działalności gospodarczej. Jak podkreślił wiceminister pracy Jacek Męcina, przed Polską stoją ogromne wyzwania związane z restrukturyzacją rynku pracy, a najważniejszym celem proponowanych regulacji dotyczących rynku pracy przygotowywanych przez rząd jest wzrost zatrudnienia o 10%.

Tego samego dnia Komisja Rodziny i Polityki Społecznej zapoznała się z informacją na temat problemów pracodawców ze stosowaniem przepisów prawa pracy ujawnionych podczas kontroli Państwowej Inspekcji Pracy, którą przedstawił zastępca głównego inspektora pracy Leszek Zając. Jak stwierdził, zdecydowana większość skarg zgłaszanych inspekcji dotyczy nawiązywania i rozwiązywania stosunku pracy, niewypłacania i nieterminowości wypłaty wynagrodzeń i innych świadczeń, a także warunków i czasu pracy. Na podstawie kontroli stwierdzono, że najczęściej naruszane przepisy o czasie pracy dotyczą określenia systemów i rozkładów czasu pracy, okresów rozliczeniowych oraz prowadzenia ewidencji czasu pracy i zapewnienia dni wolnych w ramach tygodnia pracy. Wśród zawiadomień skierowanych przez inspekcję pracy do prokuratury najwięcej dotyczyło udaremniania lub utrudniania inspektorom wykonywania kontroli, uporczywych naruszeń praw pracowników oraz fałszowania dokumentów i poświadczania nieprawdy.

Jacek Zając podkreślił wysoką skuteczność działań podejmowanych przez Państwową Inspekcję Pracy – ponad 90% poleceń wydanych przez inspektorów zostało wykonanych przez pracodawców. Z danych PIP wynika, że na tym samym poziomie utrzymuje się od kilku lat nielegalne zatrudnienie (20% skontrolowanych podmiotów), wzrosły natomiast skala naruszeń w zakresie zawierania umów cywilno-prawnych i liczba podmiotów nieodprowadzających składek na Fundusz Pracy lub zalegających z wpłatą składek na ubezpieczenie społeczne.

Państwowa Inspekcja Pracy za celowe uznaje m.in.: kontynuowanie działań kontrolno-nadzorczych w sektorach gospodarki i zakładach, w których ryzyko utraty życia lub zdrowia jest wciąż najwyższe (budownictwo i zakłady produkcyjne); wspieranie pracodawców we wprowadzaniu systemowych rozwiązań zapobiegających wypadkom przy pracy i chorobom zawodowym; doskonalenie programów prewencyjnych, kontynuowanie i rozwijanie kampanii informacyjno-promocyjnych oraz rozwijanie współpracy z ZUS i organami skarbowymi.

W trakcie dyskusji zwracano uwagę na konieczność zmiany niektórych przepisów, by zwiększyć skuteczność działalności kontrolnej i nadzorczej PIP. Postulowano m.in. zniesienie przepisów nakładających na inspekcję obowiązek powiadamiania podmiotów, które zamierza kontrolować. Proponowano także, aby umowa o pracę była podpisywana przed rozpoczęciem pracy przez pracownika, a także by w tym samym czasie pracodawca miał obowiązek zgłoszenia ZUS informacji o ubezpieczeniu społecznym pracownika.