SenatRzeczypospolitejPolskiej

Podczas wspólnego posiedzenia Komisji Spraw Unii Europejskiej oraz Komisji Spraw Zagranicznych podsumowano zakończoną 30 czerwca 2013 r. prezydencję irlandzką w Radzie Unii Europejskiej i zapoznano się z priorytetami prezydencji litewskiej, zainaugurowanej 1 lipca 2013 r. Senatorowie wysłuchali także informacji Ministerstwa Spraw Zagranicznych na temat polskiej polityki europejskiej w okresie obu tych prezydencji.

Ambasador Irlandii Eugene Hutchinson przypomniał, że siódma już prezydencja jego kraju w Unii Europejskiej przebiegała pod hasłami stabilności, wzrostu i zwiększenia liczby miejsc pracy. Jak podkreślił, w celu zwiększania stabilności Unii Europejskiej pracowano nad utworzeniem jednolitego europejskiego mechanizmu nadzoru bankowego (SSM). Jego zastosowanie w całej Unii Europejskiej stwarza możliwość efektywnych kontroli bankowych rezerw kapitałowych. Zdaniem ambasadora, za sukces irlandzkiego przewodnictwa można uznać wprowadzenie tzw. dwupaku (uzupełnienie paktu stabilności i wzrostu) w zakresie poprawy zarządzania w strefie euro i usprawnienia nadzoru nad finansami publicznymi. Wprowadzono także kluczowy dla zarządzania po kryzysie semestr europejski, zakończony w czerwcu 2013 r. rekomendacjami dla budżetów państw członkowskich.

Ważnym osiągnięciem przewodnictwa Irlandii w Unii Europejskiej w zakresie polityki spójności, istotnym dla inwestycji i tworzenia nowych miejsc pracy, były ustalenia dotyczące wieloletnich ram finansowych na lata 2014–2020. Prezydencja kontynuowała także starania dotyczące wzmocnienia konkurencyjności małych i średnich przedsiębiorstw w celu umożliwienia im wejścia na europejskie rynki zamówień publicznych. Podjęto także działania na rzecz ludzi młodych. Rada Europejska zdecydowała, że 6 mld euro zostanie przeznaczonych na programy zapobiegające bezrobociu wśród młodzieży. Osiągnięto także postęp w zakresie ochrony środowiska w kierunku niskoemisyjnej gospodarki i porozumienia z Parlamentem Europejskim w sprawie emisji dwutlenku węgla. Prezydencja irlandzka wypracowała również uzgodnienia na temat reformy wspólnej polityki rolnej, stwarzające większe szanse dla rozwoju branży spożywczej. Ponadto przyjęto uzgodnienia dotyczące wspólnej polityki rybołówstwa, mające na celu odbudowanie zasobów rybnych w Unii Europejskiej, a także lepsze zarządzanie obszarami nadmorskimi.

Jak zaznaczył ambasador Eugene Hutchinson, prezydencja irlandzka szczególną uwagę poświęciła znaczeniu umowy handlowej między Unią Europejską a Stanami Zjednoczonymi, która przyczyni się do stworzenia 450 tys. miejsc pracy. Podkreślił również, że rozmowy na temat podobnych umów toczą się obecnie z Marokiem, Jordanią i Tunezją, a także z Japonią i Tajlandią.

Ambasador Irlandii przypomniał ponadto, że prezydencja jego kraju współpracowała z wysoką przedstawicielką Unii Europejskiej ds. zagranicznych i polityki bezpieczeństwa Catherine Ashton w zakresie Europejskiej Polityki Sąsiedztwa, Partnerstwa Wschodniego, praw człowieka i pomocy rozwojowej. Podczas przewodnictwa Irlandii w Radzie Unii Europejskiej zakończono proces akcesyjny Chorwacji. Zdecydowano też o rozpoczęciu – najpóźniej w styczniu 2014 r. – negocjacji w sprawie przystąpienia Serbii do Unii Europejskiej. Otwarto nowy, dotyczący polityki regionalnej, rozdział negocjacji z Turcją. Prezydencja zrealizowała umowy stowarzyszeniowe z Armenią, Gruzją i Mołdawią. Zwrócono również uwagę na wzmocnienie relacji między Unią Europejską i Afryką.

Jak ocenił wiceminister spraw zagranicznych Artur Nowak-Far, prezydencji irlandzkiej udało się uzgodnić wieloletnie ramy finansowe na lata 2014–2020. Kompromis, który osiągnięto w tej sprawie, stwarza perspektywy rozwojowe dla Unii Europejskiej. Na uwagę zasługuje przeprowadzona reforma rynku finansowego w zakresie budowy unii bankowej i utworzenia jednolitego mechanizmu nadzoru bankowego (SSM), a także zakończenie kolejnej fazy semestru europejskiego, związane z przyjęciem zaleceń dla państw członkowskich. Jak zaznaczył wiceminister, szczególnie cenna była inicjatywa prezydencji irlandzkiej polegająca na włączeniu krajów Partnerstwa Wschodniego – Mołdawii, Ukrainy i Gruzji – w proces liberalizacji wizowej. Na uwagę zasługują także inicjatywy na rzecz zwiększenia zatrudnienia ludzi młodych (zostanie wprowadzona w 2014 r.) i mobilności wymiany studentów.

Przedstawiając priorytety prezydencji litewskiej, ambasador Republiki Litewskiej w Polsce Loreta Zakarevičiené poinformowała, że przewodnictwo jej kraju w Radzie Unii Europejskiej przebiegać będzie pod hasłem Europy wiarygodnej, otwartej i wzrastającej gospodarczo. Priorytetem będzie tworzenie nowych miejsc pracy, a także pobudzenie konkurencyjności i zapewnienie bezpieczeństwa obywatelom. Prezydencja skoncentruje się na realizacji procesu tworzenia unii bankowej i jednolitego nadzoru nad bankami oraz uzgodnionych przez prezydencję irlandzką reform w zakresie realizacji tzw. dwupaku. Jak podkreśliła Loreta Zakarevičiené, Litwa będzie musiała sfinalizować prace nad 17 aktami prawnymi wdrażającymi wieloletnie ramy finansowe Unii Europejskiej. Kontynuowane będą działania na rzecz wzrostu gospodarczego i tworzenia miejsc pracy dla wszystkich obywateli, w tym na rzecz strategii Europa 2020. Podjęte zostaną starania dotyczące realizacji agendy cyfrowej i usług elektronicznych dostępnych dla małych i średnich przedsiębiorstw. W zakresie polityki energetycznej wdrażane będą decyzje Rady z 2012 r. i 2013 r., a w listopadzie 2013 r. w Wilnie odbędzie się konferencja na temat nowoczesnej infrastruktury energetycznej Unii Europejskiej. Podjęta przez Litwę strategia regionalna działać będzie na rzecz wzrostu gospodarczego i nowych miejsc pracy. Jak zapewniła ambasador, Litwa szczególne znaczenie przywiązuje do rozwoju Partnerstwa Wschodniego. Podczas jego szczytu w Wilnie w listopadzie 2013 r. zostanie podpisana umowa stowarzyszeniowa Ukrainy z Unią Europejską.

Odnosząc się do wystąpienia ambasador Litwy, wiceminister spraw zagranicznych Artur Nowak-Far podkreślił, że prezydencja tego kraju w Radzie Unii Europejskiej kontynuuje niektóre zadania prezydencji polskiej, m.in. dotyczące zewnętrznego wymiaru polityki energetycznej. Jak zaznaczył, Polska docenia plany prezydencji litewskiej dotyczące dopełnienia negocjacji na lata 2012–2020 odnośnie aktów sektorowych, które mogą być podstawą finansowania wieloletnich ram finansowych. Zdaniem wiceministra, na uwagę zasługują również służące wzmocnieniu Unii Europejskiej założenia prezydencji w kwestii polityki finansowej i zarządzania gospodarczego. Zauważył, że należy podkreślić zaangażowanie prezydencji litewskiej na rzecz Europejskiej Agendy Cyfrowej i programu mającego na celu zapobieganie bezrobociu wśród młodzieży. Według wiceministra spraw zagranicznych, ważne jest, aby wszystkie państwa Unii Europejskiej, także te spoza strefy euro, miały możliwość uczestnictwa w unii gospodarczej i walutowej. Artur Nowak-Far  podkreślił ponadto, że na szczególną uwagę zasługuje zaangażowanie prezydencji litewskiej na rzecz współpracy Unii Europejskiej z krajami Partnerstwa Wschodniego, służące ich wzmocnieniu politycznemu i gospodarczemu.

W trakcie dyskusji senator Marek Ziółkowski pytał ambasadora IrlandiiEugene’a Hutchinsona, które z zadań  zrealizowanych przez prezydencję jego kraju ocenia najwyżej, ambasador Litwy Loretę Zakarevičiené zaś o łączący, wspólny dla Europy Wschodniej, narodowy wkład Litwy do programu prezydencji litewskiej. Senator Włodzimierz Cimoszewicz zwrócił natomiast uwagę, że obywatele Unii Europejskiej mają niewielką wiedzę na temat pracy instytucji unijnych. Senator zastanawiał się, w jaki sposób można by rozwiązać ten problem.

Odpowiadając na pytania senatorów, ambasador Loreta Zakarevičienépodkreśliła, że założenia prezydencji litewskiej nie dotyczą kwestii krajowych, ale koncentrują się przede wszystkim na rozwiązaniach istotnych dla wszystkich państw członkowskich. Jak zaznaczyła, kluczowa dla przewodnictwa jej kraju w Radzie Unii Europejskiej jest jednak kwestia polityki energetycznej i Partnerstwa Wschodniego.

Ambasador Irlandii Eugene Hutchinsonzgodził się, że fakt, iż przeciętny obywatel Unii Europejskiej nie wie, co się dzieje na poziomie europejskim, świadczy o problemie deficytu demokracji, który należy rozwiązać. Przyznał też, że do najważniejszych osiągnięć prezydencji irlandzkiej zaliczyć trzeba wypracowanie wspólnych ram finansowych oraz uzgodnienie kwestii dotyczących wspólnej polityki rolnej.