SenatRzeczypospolitejPolskiej

Senatorowie z Komisji Spraw Emigracji i Łączności z Polakami za Granicą zapoznali się z informacją Ministerstwa Spraw Zagranicznych na temat drugiej edycji konkursu „Współpraca z Polonią i Polakami za granicą w 2013 r.”. Jak poinformowała wiceminister Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz, drugą część konkursu rozpisano na 10 mln zł. Na edukację i oświatę polonijną, m.in. na wsparcie infrastruktury szkolnej, przeznaczono 5 mln zł, na wspieranie środowisk polskich za granicą, w szczególności na rozwijanie infrastruktury domów polskich – 4 mln zł, a na wsparcie mediów polonijnych – 1 mln zł. Do drugiej części konkursu zgłoszono 84 wnioski.

W trakcie dyskusji senatorowie zgłosili zastrzeżenia do regulaminu konkursu. Ich zdaniem, należy znieść zasadę, że minimalna wartość projektu złożonego w ramach konkursu musi wynosić 100 tys. zł. Jak przekonywano, dyskryminuje to mniejsze organizacje zajmujące się pomocą polonijnym środowiskom kulturalnym czy mediom polonijnym.

Jak podkreśliła wiceminister Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz, zmniejszenie tego limitu oznaczałoby, że Ministerstwo Spraw Zagranicznych musiałoby rozpatrzyć znacznie więcej wniosków, co znacznie wydłużałoby procedury konkursowe i powodowałoby, że pieniądze później trafiałyby do organizacji. Zapowiedziała, że w przyszłości projekty o mniejszej wartości, realizowane przez mniejsze organizacje, będą miały dostęp do funduszy poprzez konsulaty, a także poprzez tzw. regranting (większe organizacje pozarządowe będą przekazywały pieniądze mniejszym). Zapewniła również, że zgadza się z uwagami senatorów, aby w przyszłorocznym konkursie uwzględnić mniejsze projekty.

Wiceminister spraw zagranicznych poinformowała, że niedawno spotkała się z przedstawicielami polskich mediów na Litwie, którzy mówili o problemach z ich finansowaniem. Jak mówiła, jej rozmówcy zgodzili się ze stwierdzeniem, że litewskie media, żeby przetrwać, muszą się konsolidować. Wtedy będą miały większą możliwość przetrwania, także na rynku lokalnym i lepszy potencjał dla wykorzystania wsparcia płynącego z Polski.

Podczas posiedzenia Komisji Spraw Emigracji i Łączności z Polakami za Granicą wiceminister Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz zaprezentowała także raport o sytuacji Polonii i Polaków za granicą w 2012 r., przygotowany przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych. Z przedstawionych senatorom danych wynika, że ponad 18 milionów Polaków żyje poza granicami kraju. 4,3 mln Polaków mieszka w Europie Zachodniej, 1,5 mln w Europie Wschodniej, a około 12,5 mln żyje w obu Amerykach. Dane przedstawione w raporcie pochodzą od polskich przedstawicielstw konsularnych i organizacji polonijnych.

Jak podkreśliła wiceminister, z 4,3 mln Polaków żyjących w Europie Zachodniej 2,5 mln to tzw. nowa emigracja, którą tworzą osoby z dobrą znajomością języka polskiego, wśród których przeważają ludzie młodzi. Ćwierć miliona „nowej emigracji” w Europie Zachodniej stanowią dzieci, dlatego istnieje potrzeba wsparcia nauczania języka polskiego dla tej części Polonii.

Na Wschodzie, głównie na Białorusi, Ukrainie, Litwie, żyją Polacy ze słabą znajomością języka polskiego, wśród których przeważają osoby starsze i znajdujące się w gorszej sytuacji materialnej. Wiceminister zwróciła uwagę na „trudne relacje, jeżeli chodzi o możliwość dochodzenia swoich praw, także praw mniejszości” Polonii z tej części Europy. Mówiła też o potrzebie wsparcia finansowego dla inicjatyw podejmowanych przez Polaków na Wschodzie. Jak stwierdziła Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz, niewielka aktywność w amerykańskim życiu politycznym jest problemem Polonii w USA. W ocenie wiceminister, obecnie następuje „wykruszanie się” starych organizacji polonijnych i powstawanie na ich miejsce nowych, tworzonych przez Polaków, którzy krócej przebywają na obczyźnie.