SenatRzeczypospolitejPolskiej

Komisja Rodziny i Polityki Społecznej, na wniosek senatora Stanisława Koguta, postanowiła jednogłośnie zarekomendować Senatowi przyjęcie bez poprawek ustawy o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw.Nowelizacja, która ma wejść w życie 17 czerwca 2013 r., stanowi, że po urodzeniu dziecka będą przysługiwać urlopy: macierzyński, dodatkowy i rodzicielski, w sumie 52 tygodnie płatnego urlopu, które w dużej części będą mogli dzielić między siebie matka i ojciec. Od 17 czerwca 2013 r. rodzicom wszystkich dzieci urodzonych po 31 grudnia 2012 r. przysługiwać będzie 20 tygodni urlopu macierzyńskiego (w tym 14 tygodni zarezerwowanych wyłącznie dla matki), 6 tygodni urlopu dodatkowego i 26 tygodni urlopu rodzicielskiego. Z dodatkowego oraz rodzicielskiego urlopu będą mogli korzystać ojciec i matka. Wydłużony, płatny urlop obejmie nie tylko rodziców zatrudnionych na etatach, ale wszystkich, którzy opłacają ubezpieczenie chorobowe, czyli także pracujących na umowach zlecenia i samozatrudnionych.

Obecnie w okresie płatnego urlopu macierzyńskiego przysługuje zasiłek macierzyński w wysokości 100% wynagrodzenia. Po wejście w życie nowelizacji będzie to 100% przez pierwsze 26 tygodni i 60% wynagrodzenia przez kolejnych 26 tygodni. Jeśli zaś matka dziecka od razu zadeklaruje, że korzystać będzie z całości urlopu czyli 52 tygodni, to przez cały ten okres wypłacany będzie zasiłek w wysokości 80% wynagrodzenia. Gdyby jednak po takiej deklaracji zrezygnowała z całości lub części dodatkowego urlopu macierzyńskiego oraz/lub z całego urlopu rodzicielskiego, wówczas przysługuje jej wyrównanie dotychczas pobieranego 80% zasiłku do wysokości 100%.

Urlop macierzyński, podobnie jak obecnie, będzie można rozpocząć przed porodem. Maksymalnie można będzie wykorzystać wtedy 6 tygodni.

Nowela zakłada, że 6 tygodni urlopu dodatkowego można podzielić maksymalnie na 2 części, trwające minimum 1 tydzień, a 26 tygodni urlopu rodzicielskiego można wykorzystać maksymalnie w 3 częściach, trwających minimum 8 tygodni. Urlop musi też mieć charakter ciągły, tzn. urlop rodzicielski musi przypadać bezpośrednio po dodatkowym oraz części tych urlopów muszą następować bezpośrednio jedna po drugiej. Wyjątek od tej reguły dotyczy kobiet, które urodziły dzieci po 31 grudnia 2012 r., ale z urlopu macierzyńskiego zaczęły korzystać jeszcze przed porodem. W takim wypadku może nastąpić sytuacja, że jeszcze przed wejściem w życie ustawy (przed 17 czerwca 2013 r.) kobieta zakończy urlop macierzyński oraz wykorzysta obowiązujące obecnie 4 tygodnie urlopu dodatkowego i wróci do pracy. W takiej sytuacji, mimo że przerwana została ciągłość urlopu, matka lub ojciec będą mieli prawo do jego kontynuacji. Będą im przysługiwały jeszcze 2 tygodnie urlopu dodatkowego i 26 tygodni urlopu rodzicielskiego. By z tych uprawnień skorzystać, wniosek o udzielenie urlopu dodatkowego musi wpłynąć do pracodawcy w ciągu 7 dni od dnia wejścia w życie ustawy, czyli do 24 czerwca 2013 r. Natomiast wniosek o urlop rodzicielski, najpóźniej w dniu zakończenia dodatkowego.

Z kolei kobiety, które rozpoczęły urlop macierzyński 1 stycznia 2013 r. i będą chciały skorzystać z nowych uprawnień, na złożenie wniosku będą miały tylko 1 dzień. 17 czerwca 2013 r. będzie bowiem ostatnim dniem, kiedy przebywać będą na przewidzianym w starym systemie czterotygodniowym urlopie dodatkowym. By go wydłużyć o kolejne 2 tygodnie oraz 26 tygodni urlopu rodzicielskiego, trzeba będzie złożyć wniosek do pracodawcy 17 czerwca 2013 r. Tutaj ustawa nie pozwala bowiem na przerwanie biegu urlopu.

Urlop dodatkowy i rodzicielski będzie można łączyć z pracą w niepełnym wymiarze (nie wyższym jednak niż pół etatu). Obecnie pracodawca musi uwzględnić wniosek pracownika o łączenie urlopu z pracą. Po nowelizacji wniosek o niepełny etat nie będzie wiążący. Pracodawca będzie mógł go nie uwzględnić, jeśli nie jest to możliwe ze względu na organizację lub rodzaj pracy. O przyczynie odmowy pracodawca informował będzie na piśmie.

Z urlopu rodzicielskiego będą mogli korzystać jednocześnie oboje rodzice. Jednak w takim wypadku łączny wymiar urlopu nie może przekraczać 26 tygodni. Łączne korzystanie z urlopu nie będzie możliwe w wypadku urlopu dodatkowego oraz macierzyńskiego.

Po nowelizacji bez zmian pozostaną przepisy o 2 tygodniach urlopu zarezerwowanego wyłącznie dla ojców. Podczas prac sejmowych do kodeksu pracy wprowadzono poprawkę zakładającą, że bezpłatny urlop wychowawczy mógłby być wykorzystany przez rodzica, nie jak obecnie, do ukończenia przez dziecko 4., ale do końca 5. roku życia.

Podczas posiedzenia nowelizację, uchwaloną na podstawie 3 projektów poselskich i przedłożenia rządowego, przedstawił wiceminister pracy i polityki społecznej Radosław Mleczko. Jego zdaniem, rozwiązania przyjęte w nowelizacji umożliwią lepsze godzenie obowiązków rodzicielskich z pracą zawodową. Ponadto ustawa umożliwi łączenie urlopu z pracą w wymiarze do pół etatu.

Senatorowie zapoznali się także z opinia Biura Legislacyjnego kancelarii Senatu, które zwróciło uwagę na wątpliwości interpretacyjne dotyczące m.in. przepisów regulujących uprawnienia ojca do części urlopu niewykorzystanego przez matkę, a także przepisów dotyczących rezygnacji z części urlopu macierzyńskiego oraz zasad finansowania realizacji ustawy. Przedstawiciele resortu pracy, wiceminister Radosław Mleczko i dyrektor Departamentu Prawa Pracy Anita Gwarek, nie podzielili tych wątpliwości.

W trakcie dyskusji zwracano uwagę na przyznanie uprawnień do urlopu rodzicom pracującym na podstawie umowy-zlecenia, zasady wypłacania zasiłku w wypadku łączenia urlopu z pracą oraz na potrzebę uproszczenia przepisów ustawy.