Z prac komisji senackich
4 czerwca 2013 r.
Komisja Praw Człowieka, Praworządności i Petycji poparła wniosek o odrzucenie obywatelskiej ustawy o okręgach sądów powszechnych, przywracającej 79 sądów rejonowych zreorganizowanych przez byłego ministra sprawiedliwości Jarosława Gowina. 10 maja Sejm uchwalił ustawę likwidującą tę reformę przeprowadzoną na podstawie rozporządzenia ministra sprawiedliwości. Na jej mocy od początku 2013 r. 79 najmniejszych sądów rejonowych stało się wydziałami zamiejscowymi większych jednostek. Reforma wywołała liczne protesty środowiska sędziowskiego; krytykowała ją i opozycja, i koalicyjne Polskie Stronnictwo Ludowe. Zgłoszona jako projekt obywatelski ustawa ma przywrócić stan sprzed reformy i uniemożliwić tworzenie i znoszenie sądów rozporządzeniem ministra. Ustawa wyszczególnia wszystkie sądy istniejące do końca 2012 r. wraz z ich okręgami. W Sejmie ustawę poparły wszystkie kluby, z wyjątkiem Platformy Obywatelskiej. Ustawie przeciwny jest rząd.
23 maja 2013 r. podczas prac senackiej komisji praw człowieka wniosek o odrzucenie ustawy o okręgach sądowych złożył senator Aleksander Pociej, ale w wyniku głosowania nie uzyskał on poparcia większości; za wnioskiem opowiedziało się wówczas 3 senatorów, a 3 osoby były przeciw. Na obecnym posiedzeniu wniosek zgłosił ponownie senator Aleksander Świeykowski. W wyniku głosowania poparło go 5 senatorów, a 3 było przeciw.
Podczas obecnego posiedzenia wiceminister sprawiedliwości Michał Królikowski podkreślił, że rząd opowiada się za odrzuceniem ustawy przez parlament. Jak przekonywał, znoszenie i tworzenie sądów to jedno z narzędzi umożliwiających ministrowi sprawiedliwości stałe reformowanie i polepszanie dostępu obywateli do sądu. Zdaniem wiceministra, często zdarza się, że strony wybierają miejsce toczenia sporu w zależności od tego, jak długo trwał będzie proces. „Np. przed sądem w Warszawie procesy toczą się dłużej i dlatego część procesów strony lokują właśnie tam” – mówił. Przypominał też, że Trybunał Konstytucyjny uznał tworzenie i znoszenie sądów na podstawie rozporządzenia ministra sprawiedliwości za zgodne z konstytucją. Jak podkreślił, do wyroku zgłoszono tylko 4 zdania odrębne. A taki wyrok – w świetle orzeczeń z większą liczbą zdań odrębnych – należy uznać za niekontrowersyjny.
Odpowiadając, przewodniczący komisji senator Michał Seweryński stwierdził, że orzeczenie trybunału ma w gruncie rzeczy drugorzędne znaczenie. Trybunał wypowiedział się wprawdzie, że można tworzyć sądy rozporządzeniem, ale nie zakazał ich tworzenia ustawą. Ostatecznie senatorowie po krótkiej dyskusji zakończyli posiedzenie, przyjmując wniosek o odrzucenie ustawy w całości. Z powodu przyjęcia tego wniosku nie dyskutowano już o poprawkach i uwagach zgłoszonych do rozpatrywanej ustawy przez Biuro Legislacyjne Kancelarii Senatu.
