SenatRzeczypospolitejPolskiej

Senatorowie z Komisji Spraw Emigracji i Łączności z Polakami za Granicą zapoznali się z informacją Stowarzyszenia „Wspólnota Polska”, Fundacji „Semper Polonia” oraz Fundacji „Pomoc Polakom na Wschodzie” na temat planowanej w 2013 r. współpracy z Polonią i Polakami za granicą. Podczas obrad Marek Różycki i Iwona Borowska-Popławska ze Stowarzyszenia „Wspólnota Polska”, prezes Fundacji „Pomoc Polakom na Wschodzie” Olga Iwaniak oraz prezes Fundacji „Semper Polonia” Marek Hauszyld poinformowali o wysokości środków uzyskanych przez reprezentowane przez nich organizacje pozarządowe w konkursie Ministerstwa Spraw Zagranicznych „Współpraca z Polonią i Polakami za Granicą w 2013 r.”. Jak mówili przedstawiciele „Wspólnoty Polskiej”, stowarzyszenie występowało o przyznanie środków w ramach 11 kierunków. Pozytywnie zostało rozpatrzonych 9 projektów, na które przyznano łącznie 20 675 934 zł, o około 5 mln zł mniej niż w 2012 r. Ministerstwo Spraw Zagranicznych nie przyznało stowarzyszeniu dofinansowania na działalność związaną z ochroną dziedzictwa narodowego, a w niewielkim stopniu wsparło program stypendialny dla studentów polskiego pochodzenia studiujących w Polsce, przyznając na ten cel 500 tys. zł.

Prezes Olga Iwaniak przypomniała, że Fundacja „Pomoc Polakom na Wschodzie” aplikowała o przyznanie jej środków w ramach 7 kierunków i ostatecznie otrzymała dotację w wysokości 6300 tys. zł. Wyraziła ubolewanie, że w 2013 r. resort spraw zagranicznych nie uwzględnił wniosków dotyczących działalności edukacyjnej fundacji, m.in. funkcjonowania szkółek sobotnio-niedzielnych i Polskiej Macierzy Szkolnej na Białorusi. Ponadto znacząco zmniejszyło się dofinansowanie mediów na Wschodzie. Dlatego w 2013 r. fundacja będzie mogła wesprzeć działalność zaledwie 17 redakcji, podczas gdy w 2012 r. wsparto 25, a w 2011 r. – 90. Na zakończenie Olga Iwaniak przytoczyła wypowiedź wiceministra spraw zagranicznych Janusza Ciska podczas spotkania informacyjnego zorganizowanego dla podmiotów ubiegających się o dofinansowanie resortu na współpracę z Polonią. Jak mówiła, wiceminister dał jasno do zrozumienia, że ministerstwo nie będzie finansowało przedsięwzięć długofalowych.

Prezes Fundacji „Semper Polonia” Marek Hauszyld poinformował, że w 2013 r. fundacja otrzymała w ramach konkursu około 4 mln zł, w tym jedynie 1,5 mln zł na program stypendialny dla osób polskiego pochodzenia studiujących w kraju zamieszkania. Prezes negatywnie ocenił brak ciągłości w finansowaniu przedsięwzięć polonijnych przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych, a także nadmiernie rozbudowaną sprawozdawczość. Marek Hauszyld zwrócił także uwagę na problemy występujące we współpracy z placówkami konsularnymi w przekazywaniu środków stypendialnych.

W trakcie dyskusji senatorowie pytali szczegółowo o kwestie związane ze środkami przyznanymi na współpracę z Polonią i Polakami za granicą. Z dużym niepokojem odniesiono się do informacji o nieprzyznaniu dofinansowania na działalność szkółek niedzielnych na Wschodzie i Polskiej Macierzy Szkolnej na Białorusi. W opinii senator Janiny Sagatowskiej, obecna polityka resortu spraw zagranicznych wobec Polonii niszczy dwudziestoletni dorobek Senatu w tym zakresie. Wyraziła ubolewanie, że Izbie odebrano środki przeznaczone na cele polonijne i nie może ona sprawować kontroli nad ich wydatkowaniem przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych. Na zakończenie przewodniczący komisji emigracji senator Andrzej Person przypomniał, że w najbliższych tygodniach planowana jest debata plenarna poświęcona współpracy rządu z Polonią i Polakami za granicą.

Tego samego dnia senatorowie zapoznali się z informacją Zarządu TVP SA na temat sytuacji finansowej TVP Polonia. Jak poinformował członek zarządu Bogusław Piwowar, bardzo trudna sytuacja tej anteny wynika z ograniczenia w 2013 r. przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych dofinansowania do 2 mln zł. Przypomniał, że środki finansowe, jakie otrzymuje telewizja publiczna, pochodzą z abonamentu i wynoszą około 250 mln zł. Szacuje się, że w 2013 r. kwota ta wyniesie 180 mln zł. Środki przekazywane z tego tytułu przez Krajową Radę Radiofonii i Telewizji nie są wystarczające na finansowanie zapisanej w ustawie o radiofonii i telewizji misji nadawcy publicznego. Przypomniał, że w materiałach przekazanych przez TVP Krajowej Radzie wysokość środków na realizację misji oszacowano na 1 mld zł. W opinii Bogusława Piwowara, działalność TVP Polonia spełnia warunki misyjności. Obecny zarząd od 2 lat stara się, aby jakość emitowanych programów była coraz lepsza. Oprócz kanałów informacyjnych typu polonia24emitowane są najlepsze programy z innych anten telewizji publicznej. Jest to kanał premium,adresowany do Polaków za granicą. Dotychczasowe dofinansowanie z Ministerstwa Spraw Zagranicznych w wysokości około 11 mln zł stanowiło 40% budżetu TVP Polonia. W 2013 r. dofinansowanie ustalono na poziomie 2 mln zł. Zdaniem Bogusława Piwowara, potrzeba pokazywania dorobku polskiej kultury wymaga inwestowania w ten kanał telewizyjny. Zapis ustawy o radiofonii i telewizji stanowi, że program TVP Polonia powinien być finansowany w granicach ustawy budżetowej, tym bardziej zarząd TVP jest zaskoczony zmniejszeniem dofinansowania przez resort spraw zagranicznych.

W trakcie dyskusji senator Janina Sagatowska wyraziła oburzenie z powodu cięć finansowych zastosowanych wobec TVP Polonia. W ocenie senator, ta stacja stanowi często jedyną szansę na dotarcie z polskim słowem do osób polskiego pochodzenia. Senator Barbara Borys-Damięcka apelowała do senatorów i wiceprzewodniczącej sejmowej Komisji Łączności z Polakami za Granicą posłanki Joanny Fabisiak o zorganizowanie wspólnego posiedzenia senackiej i sejmowej komisji łączności z Polakami za granicą, poświęconego sytuacji TVP Polonia. Odczytano także list społeczności polskiej na Litwie, skierowany do ministra spraw zagranicznych, przewodniczącego Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji oraz prezesa TVP, dotyczący sytuacji i oferty programowej TVP Polonia. Jak podkreślili jego autorzy, jest ona jedyną dostępną polską telewizją na Litwie. Zaapelowali o zachowanie i rozwój tej stacji tak, by była ona godną alternatywą dla stacji litewskich i rosyjskich, a przede wszystkim by nadal pomagała zachować i umacniać polską tożsamość na Litwie. Odnosząc się do danych dotyczących oglądalności TVP Polonia, którymi posługuje się Ministerstwo Spraw Zagranicznych, senator powołała się na dokument organu rządowego Stanów Zjednoczonych na temat ludności, która posługuje się językiem ojczystym i odbiera w nim stacje telewizyjne. Jak podano w dokumencie, 30% osób posługujących się językiem polskim, odbiera TVP Polonia, co należy uznać za światowy sukces. Senator zwróciła się do ministerstwa o przekazanie opinii medioznawców na temat jakości oferty programowej TVP Polonia. Posłanka Joanna Fabisiak zadeklarowała w imieniu sejmowej Komisji Łączności z Polakami za Granicą, chęć zorganizowania wspólnego posiedzenia komisji obu Izb parlamentu, poświęconego sytuacji finansowej TVP Polonia.

Odpowiadając na pytania o finansowanie telewizji Polonia, wicedyrektor Departamentu Współpracy z Polonią i Polakami za Granicą w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Regina Jurkowska stwierdziła, że środki na ten cel znajdują się w budżecie resortu w dziale przeznaczonym na szeroko rozumianą kulturę i sztukę. Dotychczasowe przekazywanie pieniędzy odbywało się na podstawie porozumienia zawartego przez ministerstwo i władze TVP Polonia. Bogusław Piwowar wyjaśnił natomiast, na czym polegają problemy z odbiorem TVP Polonia w Ameryce Południowej i Łacińskiej.

Podczas posiedzenia Komisji Spraw Emigracji i Łączności z Polakami za Granicą senatorowie zapoznali się także z informacją Kancelarii Senatu oraz Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego na temat tytułu i nagrody „Strażnik Dziedzictwa Rzeczypospolitej”, ustanowionej przez marszałka Senatu. Chodzi o uhonorowanie osób i organizacji w kraju i za granicą, działających na rzecz szeroko pojętej odnowy polskiego dziedzictwa kulturowego, opieki nad pomnikami naszej państwowości, miejscami i obiektami historycznymi, w tym także związanymi z działalnością wybitnych Polaków. Nagroda ma być przyznawana w 2 kategoriach – krajowej (2 laureatom – osobie i organizacji społecznej) oraz zagranicznej (1 laureatowi – osobie lub organizacji). Tytuł i nagroda będą przyznawane corocznie, we współpracy z ministrem kultury i dziedzictwa narodowego. Obsługę organizacyjno-techniczną konkursu zapewnia Kancelaria Senatu. Pracami zespołu kieruje sekretarz kapituły.

W trakcie dyskusji senator Stanisław Gogacz zaproponował przyjęcie zasady, że senatorowie zgłaszają kandydatów z całego kraju, a nie tylko ze swojego okręgu wyborczego. Wicemarszałek Maria Pańczyk-Pozdziej, która jest zaangażowana w prace kapituły, zwróciła uwagę, że prace nad regulaminem konkursu nadal trwają i uwagi senatorów na pewno zostaną uwzględnione w zapisach regulaminowych.