SenatRzeczypospolitejPolskiej

Senatorowie z Komisji Praw Człowieka, Praworządności i Petycji oraz Komisji Ustawodawczej kontynuowali rozpatrywanie ustawy o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego. Pierwsze posiedzenie w tej sprawie odbyło się 19 lutego 2013 r. Senator Piotr Zientarski zgłosił wówczas poprawkę, polegającą na rozszerzeniu podmiotów uprawnionych do wniesienia zażalenia na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania lub o umorzeniu takiego postępowania przy jednoczesnym zawężeniu sytuacji, w których to można zrobić. Z argumentacją przedstawioną przez senatora nie zgodził się wiceminister sprawiedliwości Stanisław Chmielewski, dlatego połączone komisje odroczyły decyzję w sprawie nowelizacji w celu zasięgnięcia dodatkowych opinii.

Nowela, uchwalona przez Sejm na podstawie projektu wniesionego przez posłów Platformy Obywatelskiej przewiduje, że jeżeli pokrzywdzonym jest osoba nieporadna, w szczególności ze względu na wiek lub stan zdrowia, jej prawa może wykonywać osoba, pod której pieczą pokrzywdzony pozostaje lub osoba najbliższa. Osoba najbliższa – a nie tylko adwokat lub radca prawny – mogłaby np. zastępować pokrzywdzonego lub towarzyszyć mu w czynnościach procesowych. Ponadto przyjęto, że prawo do zażalenia na postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa lub o jego umorzeniu przysługiwałoby także osobie zawiadamiającej o popełnieniu przestępstwa, której prawa zostały naruszone. Zażalenie takie mogłaby złożyć np. osoba pokrzywdzona w postępowaniu egzekucyjnym przez fałszywą opinię biegłych rzeczoznawców majątkowych. Jak wskazano w uzasadnieniu projektu, obecne rozumienie terminu „pokrzywdzony” nie daje takiego prawa wielu osobom, których prawa faktycznie zostały naruszone.

Na obecnym posiedzeniu przeprowadzono głosowanie, w wyniku którego przyjęto poprawkę senatora Piotra Zientarskiego. Przyznaje ona każdej osobie, której prawa zostały naruszone, uprawnienie do składania zażalenia na postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa, a w wypadku niektórych określonych przestępstw również prawo do złożenia zażalenia na postanowienie o umorzeniu śledztwa. Akceptacji połączonych komisji nie uzyskała natomiast poprawka zaproponowana przez senatora Jana Rulewskiego, zgodnie z którą wszystkie osoby składające zawiadomienie o przestępstwie, miałyby prawo złożenia zażalenia na postanowienie odmawiające wszczęcia śledztwa, zażalenie na postanowienie o umorzeniu śledztwa przysługiwałoby jednak tylko stronom.