SenatRzeczypospolitejPolskiej

Podczas posiedzenia Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi wiceministrowie rolnictwa i rozwoju wsi Krystyna Gurbiel i Tadeusz Nalewajk przedstawili informacje dotyczące negocjacji wieloletnich ram finansowych na lata 2014–2020, a także na temat stanu negocjacji w sprawie następujących projektów unijnych:

• rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej – COM(2011) 625;
• rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego wspólną organizację rynków produktów rolnych („rozporządzenie o jednolitej wspólnej organizacji rynków”) – COM(2011) 626;
• rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) – COM(2011) 627;
• rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej – COM(2011) 628;
• rozporządzenia Rady określającego środki dotyczące ustalania niektórych dopłat i refundacji związanych ze wspólną organizacją rynków produktów rolnych – COM(2011) 629;
• rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 w związku ze stosowaniem płatności bezpośrednich dla rolników w odniesieniu do roku 2013 – COM(2011) 630;
• rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do systemu płatności jednolitych i wsparcia dla plantatorów winorośli – COM(2011) 631.

Jak podkreślono, kompromis w sprawie wspólnych ram finansowych 2014–2020 stwarza szansę na dalszy szybki rozwój obszarów wiejskich i rolnictwa w Polsce. Pozytywnie oceniono także utrzymanie silnej pozycji zarówno wspólnej polityki rolnej i polityki spójności w budżecie UE, jak i zachowanie dotychczasowego poziomu udziału naszego kraju w ich budżecie. Budżet wspólnej polityki rolnej stanowi około 40% unijnego budżetu, a szacowana wysokość polskiego budżetu w ramach tej polityki na lata 2014–2020 stanowi natomiast około 80%. Jak wskazywano, Polska pozostaje w gronie największych beneficjentów wspólnej polityki rolnej mimo redukcji wysokości środków zarówno na poziomie całej Unii Europejskiej, jak i państw członkowskich. Budżet ogólny na tę politykę zmniejszono o około 10%, licząc w cenach bieżących, w porównaniu z obecnym okresem programowania. Tymczasem w wypadku naszego kraju nastąpił wzrost o 12%, do ponad 32 mld euro. Polska jest też największym beneficjentem II filara; na ten cel otrzymała 11 mld euro, co stanowi prawie 11,5% ogólnego budżetu Unii Europejskiej. Kwota płatności bezpośrednich dla Polski wynosi ponad 21 mld euro, czyli ponad 7% budżetu. Jak podkreślano, dzięki stopniowemu zmniejszaniu powiązania płatności bezpośrednich z danymi referencyjnymi udało się zrobić duży krok w kierunku zbliżenia stawek płatności między państwami członkowskimi.

Podczas posiedzenia przedstawiciele ministerstwa rolnictwa poinformowali również o przebiegu prac nad pakietem 7 projektów rozporządzeń związanych z reformą wspólnej polityki rolnej. Podczas obecnych prac w Radzie UE nad propozycjami prawnymi chodzi przede wszystkim o wypracowanie stanowiska, stanowiącego podstawę negocjacji z Parlamentem Europejskim. Parlament i Komisja ds. Rolnictwa i Rozwoju Wsi pracują równolegle nad tymi samymi propozycjami, przygotowując projekt opinii, który będzie stanowiskiem parlamentu w rozmowach z Polską.

W trakcie dyskusji zwracano uwagę, że ważny jest pozytywny dla Polski wynik negocjacji w sprawie wspólnych ram finansowych, ale nadal niepewny pozostaje ostateczny podział środków z budżetu UE na lata 2014–2020. Na ten temat musi się bowiem odbyć jeszcze debata w Parlamencie Europejskim. Wskazywano, że, porównując różne okresy płatności, należy posługiwać się wyłącznie cenami stałymi, a nie bieżącymi, jak czyni to rząd. Obecnie nie wiadomo, ile będzie wynosiła płatność w 2019 r. czy 2020 r. Przypomniano, że wydatki I filaru w latach 2007–2013 to 21 747 mln zł (z budżetu Unii Europejskiej pochodziło 15 311 mln zł, z krajowego – 6435 mln zł), a wynegocjowano 21 100 mln zł. Oznacza to, że wynegocjowany budżet I filaru jest mniejszy niż ten, który przewidywała poprzednia perspektywa finansowa. Nie zmieniła się natomiast powierzchnia gruntów uwzględnianych przy rozliczeniu płatności za hektar. Pozytywnie oceniono rozwiązanie, zgodnie z którym drugim źródłem finansowania przemian na polskiej wsi mają być środki z polityki spójności, czyli Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego, Europejski Fundusz Społeczny i niewielki Fundusz Spójności.

Odpowiadając na pytania senatorów, przedstawiciele ministerstwa rolnictwa mówili, że w Europie od wielu lat obserwuje się tendencję do ograniczania budżetu wspólnej polityki rolnej. Niektóre kraje Europy Zachodniej pytają, dlaczego, chcąc dać swojemu rolnikowi 1 euro, muszą wpłacić do unijnego budżetu 1,5 euro. Podkreślali też, że głównym celem negocjacji jest dążenie do wyrównywania dopłat bezpośrednich w Unii Europejskiej. Wyrównywanie to może nie w pełni jest satysfakcjonujące, ale jest jednak wyraźne. Są kraje, w których wymiar płatności hektarowych zmniejsza się, są też takie, gdzie się zwiększa, mimo że przeciętna europejska spada. Zwrócono również uwagę, że rozwój polskiej wsi nie musi być finansowany wyłącznie z II filaru wspólnej polityki rolnej. Prawdopodobnie w większym stopniu będzie on finansowany ze środków polityki spójności.