SenatRzeczypospolitejPolskiej

Tematem posiedzenia Komisji Rodziny i Polityki Społecznej było orzecznictwo o niepełnosprawności, niesamodzielności i niezdolności do pracy – stan obecny, potrzeba i kierunki zmian. Jak stwierdził wiceminister pracy, pełnomocnik rządu ds. osób niepełnosprawnych Jarosław Duda, należy zdefiniować na nowo pojęcia „dziecka niepełnosprawnego” i „stopnia niepełnosprawności”, a także ujednolić system orzecznictwa o niepełnosprawności. Jego zdaniem, obecnie funkcjonujący jest nieefektywny, ponieważ są osoby, które pobierają wiele świadczeń na podstawie różnych systemów orzeczniczych. „Wprowadza to wielką dezorganizację, dlatego system powinien zostać ujednolicony” – powiedział. Wiceminister zaproponował wprowadzenie jednego organu orzekającego w ramach różnych systemów zarówno rentowych, jak i pozarentowych.

Jak poinformował wiceminister Jarosław Duda, w Polsce orzeczeniem o niepełnosprawności legitymuje się około 2 mln osób. Inne organy orzekają o niepełnosprawności lub jej stopniu, a inne o prawie do ulg i świadczeń (np. renty).

Podczas obrad propozycje zmian w orzecznictwie pozarentowym przedstawił wicedyrektor Biura Pełnomocnika Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych Krzysztof Kosiński. Znalazły się wśród nich m.in.: redefiniowanie stopni niepełnosprawności, zmiana formy funkcjonowania oraz zmniejszenie liczby zespołów orzekających. Reforma miałaby też objąć zmiany w orzekaniu o niepełnosprawności dzieci (m.in. zmianę definicji i podwyższenie wieku z 16 do 18 lat).

W opinii wiceministra zdrowia Igora Radziewicza-Winnickiego, w orzecznictwie należałoby w większym stopniu oprzeć się na kryteriach międzynarodowej klasyfikacji funkcjonalnej ICF. Polega ona na orzekaniu na podstawie kryterium sprawności, czyli zdolności do wykonywania pracy, a nie przeszkód w jej wykonywaniu.

Grażyna Kaplińska z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zwróciła natomiast uwagę na potrzebę powiązania wszystkich systemów orzekania w celu lepszego przepływu informacji i dokumentacji medycznej. Jej zdaniem ułatwiałoby to pracę lekarzy orzekających, którzy poza wynikiem jednorazowego badania mieliby do dyspozycji także historię chorób pacjenta.

Przewodniczący komisji rodziny Mieczysław Augustyn zaproponował zmianę nazewnictwa w systemie orzekania o niepełnosprawności: zamiast orzekania o niezdolności do pracy, którą uznał za stygmatyzującą, zasugerował orzekanie o stopniu sprawności.

Obecnie o niepełnosprawności orzekają powiatowe zespoły ds. orzekania o niepełnosprawności – jako pierwsza instancja oraz wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności – jako druga instancja.

Postępowanie orzecznicze, służące ustaleniu niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności, co do zasady jest zespołowe (orzeka zespół) i dwuinstancyjne. Postępowanie dotyczące ulg i uprawnień jest natomiast jednoosobowe (orzeka lekarz) i jednoinstancyjne (nie przysługuje odwołanie do wojewódzkiego zespołu ds. orzekania o niepełnosprawności).