Rozwiń język: pl
 
 
Senat Rzeczypospolitej Polskiej

Wydarzenia

Konferencja „W 100. rocznicę śmierci Mariana Smoluchowskiego – genialnego polskiego fizyka”

30 czerwca 2017 r. w Senacie przypomniano postać Mariana Smoluchowskiego, wybitnego fizyka, badacza i nauczyciela akademickiego przełomu XIX i XX w. Konferencję „W 100. rocznicę śmierci Mariana Smoluchowskiego – genialnego polskiego fizyka” zorganizowała Komisja Nauki, Edukacji i Sportu wspólnie z Polskim Towarzystwem Fizycznym. Celem senackiego spotkania było przybliżenie biografii i osiągnięć Mariana Smoluchowskiego. Towarzyszyła temu wystawa prezentująca jego życie, pracę naukową i działalność społeczną.

Otwierając konferencję, wicemarszałek Adam Bielan przypomniał, że koniec XIX i pierwsze 20-lecie XX w. to czas aktywności wielu znamienitych polskich uczonych, takich jak wybitni chemicy Maria Skłodowska-Curie, Zygmunt Wróblewski, Karol Olszewski, Jan Czochralski czy Stanisław Kostanecki, a także oceanograf i badacz Antarktydy Henryk Arctowski, biochemik Kazimierz Funk czy antropolog Bronisław Malinowski. Jak podkreśliłwicemarszałek, prof. Marian Smoluchowski szczególnie zasługuje, aby znaleźć się w tym gronie. Według wicemarszałka Senatu fascynującą cechą jego dorobku jest interdyscyplinarność. Z jednej strony, był wybitnym fizykiem, z drugiej zaś ‒ współpracował twórczo z filozofami szkoły lwowsko-warszawskiej. Równocześnie należał do czołowych alpinistów europejskich swojej epoki, wytyczał nowe drogi w Alpach i Tatrach, był uznanym narciarzem i popularyzatorem tej dyscypliny sportu. Ujmującą cechą osobowości Mariana Smoluchowskiego był jego ogromny patriotyzm, przywiązanie do języka ojczystego, kultury polskiej i przyrody naszej ziemi. Wicemarszałek Adam Bielan przypomniał słowa Alberta Einsteina, który z nim współpracował: „Wszyscy, którzy znali Smoluchowskiego osobiście, cenili go nie tylko jako pełnego zapału uczonego, lecz także dlatego, że był szlachetnym, wrażliwym i wspaniałomyślnym człowiekiem… Los przedwcześnie położył kres jego owocnej pracy badawczej i nauczycielskiej, szanujmy jednak dalej dzieło jego i pamięć o jego życiu”. Wicemarszałek Adam Bielan podziękował Polskiemu Towarzystwu Fizycznemu za podjęcie inicjatywy zorganizowania obchodów 100. rocznicy wybitnego uczonego i Polaka patrioty, jednego z gigantów polskiej nauki. Wyraził przekonanie, że przyczynią się one do ożywienia postaci profesora i jego dorobku w pamięci współczesnych.

Jak zaznaczył przewodniczący Komisji Nauki, Edukacji i Sportu senator Kazimierz Wiatr, organizując konferencję i podejmując uchwałę poświęconą Marianowi Smoluchowskiemu, Senat pragnął podkreślić, jak piękną postacią, wpisującą się w sztafetę wielkich polskich uczonych, był ten wybitny fizyk. Dlatego, zdaniem senatora, w dobie prymatu innowacyjności warto o nim pamiętać. Powinien stać się inspiracją dla kolejnych pokoleń polskich badaczy, szczególnie dziś, kiedy budowane są społeczeństwo informacyjne i gospodarka oparta na wiedzy. Inspiracją dla młodego pokolenia i całego społeczeństwa powinna się stać także prezentowana przez niego piękna postawa polskiego patriotyzmu. Jak podkreślił senator Kazimierz Wiatr, Marian Smoluchowski zasługuje na dobrą pamięć, o potrzebie której mówił papież Franciszek podczas Światowych Dni Młodzieży w Krakowie.

Prezes Polskiego Towarzystwa Fizycznego prof. Katarzyna Chałacińska-Macukow szczególną uwagę zwróciła na barwność i autentyczność osobowości Mariana Smoluchowskiego, jego pasje, a przede wszystkim piękny charakter.

Podczas konferencji o życiu i działalności Mariana Smoluchowskiego mówił prof. Bogdan Cichocki z Wydziału Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego. Przypomniał m.in. środowisko, z którego uczony się wywodził, życie rodzinne, kolejne etapy jego błyskotliwej kariery naukowej (Wiedeń, Paryż, Glasgow, Berlin, Lwów, Kraków), a także spotkanych podczas niej najwybitniejszych fizyków tego czasu, takich jak Ludwig Boltzman z Wiednia, lord Kelvin z Glasgow czy Albert Einstein. Jak podkreślił prof. Bogdan Cichocki, Marian Smoluchowski obracał się wśród postaci wybitnych, samych noblistów. W jego dorobku szczególną wagę mają 3 wykłady wygłoszone w Getyndze. Marian Smoluchowski był klasykiem fizyki statystycznej. Prowadził badania nad wyjaśnieniem ruchów Browna, które Albert Einstein wykorzystał przy formułowaniu teorii wyjaśniającej chaotyczne ruchy cząstek. Jedno z równań teorii dyfuzji jest znane jako równanie Smoluchowskiego. 15 lipca 1917 r. został wybrany na rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego. Niestety, tego stanowiska nie zdążył już objąć. Zmarł 5 września 1917 r. w Krakowie w wyniku dyzenterii. Jak podkreślił prof. Bogdan Cichocki, Marian Smoluchowski, oprócz zbyt krótkiego życia, miał wyjątkowego pecha, że musiał dzielić swoje największe odkrycia z największymi, takimi jak Einstein, i dotknął go tzw. efekt św. Mateusza: „Każdemu bowiem, kto ma, będzie dodane, tak że nadmiar mieć będzie. Temu zaś, kto nie ma, zabiorą nawet to, co ma”. Jedną z najważniejszych przyczyn takiego stanu było to, że Marian Smoluchowski rozpoczął pracę nad zagadnieniami niezwykle trudnymi z zakresu fizyki statystycznej. Do tej pory wiele z zadań, które przed sobą postawił, pozostało nierozwiązanych. O jego wyjątkowej pozycji w świecie nauki i fizyki świadczy jednak liczba cytowań we współczesnych pracach naukowych, w ciągu kilkunastu lat XXI w. jest w tym rankingu na 6. miejscu, po 5 fizykach na czele z Einsteinem, którzy byli laureatami Nagrody Nobla.

Uczestnicy konferencji mogli także się zapoznać z dziedzictwem badań Mariana Smoluchowskiego. Wykład na ten temat przedstawiła prof. Ewa Gudowska-Nowak z Wydziału Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej UJ. Mowa była także o kontekście filozoficznym i poznawczym dorobku Mariana Smoluchowskiego. Tym zagadnieniom poświęcone było wystąpienie prof. Zenona Roskal z Wydziału Filozofii KUL.

 Konferencja "W 100. rocznicę śmierci Mariana Smoluchowskiego - genialnego polskiego fizyka" - 30.06.2017 r. - cz. 1

 Konferencja "W 100. rocznicę śmierci Mariana Smoluchowskiego - genialnego polskiego fizyka" - 30.06.2017 r. - cz. 2

Foto Michał Józefaciuk
Foto Michał Józefaciuk
Foto Michał Józefaciuk
Foto Michał Józefaciuk
Foto Michał Józefaciuk
Foto Michał Józefaciuk
Foto Michał Józefaciuk
Foto Michał Józefaciuk
realizacja: Ideo powered by: CMS Edito