Rozwiń język: pl
 
 
Senat Rzeczypospolitej Polskiej

Wydarzenia

Konferencja „Zagłada chorych psychicznie – pamięć i wyzwanie”

11 kwietnia 2017 r. w Senacie, pod patronatem marszałka Stanisława Karczewskiego, odbyła się konferencja „Zagłada chorych psychicznie – pamięć i wyzwanie”. Spotkanie zorganizowała Komisja Zdrowia wspólnie z Komisją Historii Psychiatrii Polskiej i Komisją Reformy Opieki Psychiatrycznej Polskiego Towarzystwa Psychiatrii w ramach wydarzeń związanych z I Kongresem Zdrowia Psychicznego, który odbędzie się w Warszawie 8 maja 2017 r. Decyzję o jego organizacji podjęto ze względu na dramatyczny stan psychiatrycznej opieki zdrowotnej w Polsce i ciągłe odkładanie jej niezbędnej i systemowej reformy, czyli wdrożenia Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego. Chorzy leczą się w warunkach uwłaczających ludzkiej godności, a w wielu miejscach Polski właściwa pomoc psychiatryczna jest praktycznie niedostępna.

Otwierając konferencję, marszałek Stanisław Karczewski przypomniał, że w Senacie odbyło się już wiele spotkań poświęconych kondycji polskiej służby zdrowia, m.in. innowacyjności w medycynie. Wyłania się z nich obraz polskiej medycyny, z jednej strony, na najwyższym światowym poziomie, z drugiej ‒ z poważnymi problemami, poczynając od podstawowej opieki zdrowotnej, przez oddziały internistyczne czy chirurgiczne, na których zaczyna brakować lekarzy. Niestety, dotyczy to także polskiej psychiatrii, pozostającej zdecydowanie w tyle za światowymi osiągnięciami w tej dziedzinie zarówno pod względem nowoczesnych metod leczenia, jak i fatalnych warunków na polskich oddziałach psychiatrycznych. I to nie wina lekarzy mających ogromny dorobek naukowy. Niestety, taki stan po części jest winą polityków, którzy nie chcą rozmawiać o psychiatrii. Dlatego takie spotkania są potrzebne, by uświadomić im, jak wiele trzeba zrobić w służbie zdrowia, jak wiele należy zmienić w psychiatrii. Marszałek Stanisław Karczewski przypomniał prace nad Narodowym Programem Ochrony Zdrowia Psychicznego, kiedy wydawało się, że wiele zmieni w psychiatrii zarówno organizacyjnie, jak i w społecznej mentalności. Tak się jednak nie stało. Dlatego, zdaniem marszałka, ta konferencja mogłaby stanowić nowe otwarcie w debacie o psychiatrii i wpisać się w działania na rzecz zmian w polskiej psychiatrii.

Prof. Tadeusz Nasierowski z Katedry Psychiatrii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, mówiąc o zagładzie osób z zaburzeniami psychicznymi w okupowanej Polsce, podkreślił, że nie znalazła ona należytego miejsca w pamięci Polaków zarówno zbiorowej, jak i indywidualnej, nie stała się też ważnym elementem międzypokoleniowego przekazu traumy. Stało się tak m.in. wskutek społecznego wykluczenia osób chorych psychicznie i ich stygmatyzacji. Przypomniał, że Hitler i jego ideolodzy przedstawili wojnę wypowiedzianą Polsce jako wojnę kolonialną, której nieuniknioną konsekwencją miało być wyeliminowanie polskich elit, Żydów i osób chorych psychicznie. Dominuje jednak przekaz o holokauście, podczas gdy planowa zagłada chorych psychicznie rozpoczęła się już w 1939 i 1940 r., kiedy m.in. wypróbowano na nich zupełnie nową metodę zabijania gazem zarówno w warunkach stacjonarnych w Forcie VII w Poznaniu, jak i w mobilnych komorach gazowych w samochodach. Panuje zaś przekonanie, że Niemcy po raz pierwszy użyli tej metody właśnie na Żydach w 1941 r. Podczas II wojny światowej Niemcy zamordowali w Polsce około 20 tys. osób chorych psychicznie, stanowiących pierwszą grupę ofiar nazistowskiego ludobójstwa. Choroba psychiczna była dla nazistów czynnikiem odbierającym prawo do życia, pochodzenie etniczne ofiar było w tym wypadku dla sprawców zbrodni kwestią drugorzędną. W latach 1939–44 realizowany był program Aktion T4, którego celem była eliminacja ludzi niedorozwiniętych psychicznie i fizycznie, przewlekle chorych czy niepoczytalnych. Podczas konferencji prof. Tadeusz Nasierowski przypomniał także historię psychiatrii w PRL, obarczonej przede wszystkim bezpośrednimi związkami z psychiatrią sowiecką i prymatem pawłowizmu, wykorzystywaniem jej do celów politycznych. Zaapelował o uczczenie pamięci chorych psychicznie zamordowanych podczas okupacji.

O zagrożeniach dla psychiatrii i całego społeczeństwa, wynikających ze wspomaganej śmierci pacjentów z niepoddającą się leczeniu depresją, mówił Tomasz Szafrański z kwartalnika „Psychiatria”. Omawiając rozwiązania zastosowane w różnych krajach: USA, Szwajcarii, Holandii, Belgii czy Luksemburgu, mające umożliwić osobom z zaburzeniami psychicznymi samobójstwa wspomagane, szczególną uwagę zwrócił na różnorodne aspekty i uwarunkowania. Jak mówił, u osób z zaburzeniami psychicznymi trwałość decyzji nie jest czynnikiem stałym. Zdaniem Tomasza Szafrańskiego rola lekarza to przede wszystkim poszukiwanie efektywnej interwencji psychiatrycznej, budowanie skutecznego sposobu wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi. W jakimś sensie kłóci się to z podejmowaniem decyzji o końcu życia. W tym kontekście pojawia się problem oceny poziomu jego jakości.

Dr Marek Balicki z Wolskiego Centrum Zdrowia Psychicznego podjął próbę odpowiedzi na pytanie: „Czy politycy powinni bać się reformy psychiatrii?”. Jego zdaniem powinni się bać przede wszystkim niepodejmowania decyzji w tej sprawie, ponieważ polski opresyjny azylowy model leczenia psychiatrycznego tkwi nadal głęboko w latach 60. i 70. XX w. Drastycznie niskie są także nakłady na ten cel. Dr Marek Balicki przypomniał, że potrzeba zastosowania rekomendacji Rady Europy sprzed 40 lat w Polsce pozostaje aktualna. Jak stwierdził, psychiatria stanowi obszar, na którym bez udziału polityków nie da się wprowadzić żadnych zmian.

W opinii prof. Jacka Wciórki z Instytutu Psychiatrii i Neurologii w Warszawie podstawowym celem reformy jest zapewnienie podmiotowości i dążenie „od azylu do wspólnoty”. Człowiekowi z zaburzeniami psychicznymi należy zapewnić pomoc przede wszystkim w jego środowisku – pomoc skuteczną, godziwą i sprawiedliwą. O „efektywności” obecnego systemu może świadczyć 2-, 4-miesięczne oczekiwanie na pomoc psychiatryczną na Mazowszu, a chodzi przecież o osoby w poważnym kryzysie, często z myślami samobójczymi. By wprowadzić radykalne zmiany, a tego wymaga sytuacja w polskiej psychiatrii, konieczna jest wola polityczna i uczynienie ze zdrowia psychicznego jednego z priorytetów polityki zdrowotnej. Jak zaznaczył prof. Jacek Wciórka, najważniejsze to stworzenie dobrze działającego miejsca pierwszego kontaktu psychiatrycznego, takiego, które zapewni człowiekowi w kryzysie prostą ścieżkę postępowania, nie będzie go okaleczać ani stygmatyzować.
retransmisja cz.1

retransmisja cz.2

Konferencja „Zagłada chorych...
Konferencja „Zagłada chorych...
Konferencja „Zagłada chorych...
Konferencja „Zagłada chorych...
Konferencja „Zagłada chorych...
Konferencja „Zagłada chorych...
realizacja: Ideo powered by: CMS Edito