SenatRzeczypospolitejPolskiej

Podczas piątej sesji Zgromadzenia Parlamentarnego Sejmu i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, Sejmu Republiki Litewskiej i Rady Najwyższej Ukrainy, która odbyła się 26 marca 2013 r. w Senacie, przyjęto deklarację końcową. Zapisano w niej, że formuła zgromadzenia wnosi nową jakość do relacji między parlamentami i stanowi platformę współpracy wielostronnej, zorientowanej na osiąganie wspólnych celów, zwłaszcza związanych z europejskim wyborem i integracyjnymi aspiracjami jego członków. Ponadto jest formą współpracy regionalnej i zarazem realizacji  Europejskiej Polityki Sąsiedztwa, odgrywającą szczególną rolę w dążeniu do osiągnięcia celów Partnerstwa Wschodniego i rozwoju projektu integracyjnego w Europie Wschodniej.

Delegacjom parlamentarnym przewodzili marszałek Senatu Bogdan Borusewicz, przewodniczący litewskiego Sejmu Vydas Gedvilas i przewodniczący ukraińskiej Rady Najwyższej Wołodymyr Rybak.

Otwierając zgromadzenie, marszałek Senatu Bogdan Borusewicz podkreślił, jak wielką wagę Polska, Litwa i Ukraina przywiązują do relacji trójstronnych, a także jak ogromny jest ich potencjał. „Nasze relacje traktujemy komplementarnie – jako wzajemnie wspierające się mechanizmy, służące jednemu celowi – rzeczywistemu zbliżeniu państw Europy Wschodniej, w tym przede wszystkim naszego strategicznego partnera, jakim jest Ukraina, do Unii Europejskiej w wymiarze instytucjonalnym (umowy stowarzyszeniowe), gospodarczym (pogłębione strefy wolnego handlu) i ludzkim (liberalizacja wizowa)” - powiedział. Dodał jednocześnie, że zgromadzenie z zasady nie podejmuje problematyki relacji dwustronnych, gdyż te pozostają w gestii zgromadzeń dwustronnych – polsko-litewskiego, polsko-ukraińskiego i litewsko- ukraińskiego.

Marszałek Borusewicz zwrócił też uwagę na fakt, iż rok 2013 jest niezwykle znaczący w stosunkach między tymi krajami, albowiem w lipcu Litwa przejmie przywództwo w Europie. „Razem z Litwą, przyszłą prezydencją w Radzie UE, w trakcie której odbędzie się III szczyt Partnerstwa Wschodniego, będziemy zabiegali na forum unijnym, aby w listopadzie br. w Wilnie doszło do historycznych wydarzeń podpisania umowy stowarzyszeniowej z Ukrainą oraz parafowanie takich umów z Gruzją i Mołdawią. Mamy nadzieję, że Kijów wesprze nasze działania na rzecz urzeczywistnienia tego celu, realizując odpowiednie reformy, których oczekuje Unia Europejska” – oświadczył. Dodał, że Ukraina może liczyć na wsparcie we wdrażaniu reform związanych z liberalizacją wizową, ponieważ zniesienie obowiązku wizowego dla Ukraińców przyniesie wiele korzyści – rozwój kontaktów międzyludzkich oraz intensyfikację współpracy między regionami i samorządami. Powiedział, iż Polska śledzi też działania Ukrainy wynikające z jej przewodnictwa w Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie, zwłaszcza  pod kątem ochrony fundamentalnych praw i wolności człowieka, zwalczania terroryzmu i handlu ludźmi. Bogdan Borusewicz podkreślił, że nie ma zgody na prowadzenie walki politycznej przy pomocy sądów.            

Zdaniem marszałka Senatu,  warszawskie spotkanie stanowi wspaniałą możliwość wzajemnego poznania po zeszłorocznych wyborach parlamentarnych na Litwie i Ukrainie. „Cieszy zatem fakt, że zarówno przewodniczący litewskiego Sejmu, jak i  Rady Najwyższej Ukrainy gotowi są kontynuować to wspólne przedsięwzięcie zapoczątkowane osiem lat temu” – odnotował Bogdan Borusewicz.    

Przewodniczący litewskiego Sejmu Vydas Gedvilas wskazywał, że podpisanie umowy stowarzyszeniowej z Ukrainą byłoby znaczące nie tylko dla Ukrainy, ale także dla Litwy i Polski. Zadeklarował, że przygotowania do prezydencji litewskiej w Radzie UE odbywają się sprawnie. „Jesteśmy gotowi. Wilno będzie gotowe” – powiedział. „Wspólnie z Polska uczynimy wszystko, aby doprowadzić do podpisania umowy z Ukrainą” – dodał.   Wspomniał o trudnościach ze wcieleniem w życie ruchu bezwizowego z Białorusią na obszarach przygranicznych. Zaproponował powołanie komisji, która zajęłaby się współpracą energetyczną między trzema krajami. 

Jak ocenił warszawskie spotkanie przewodniczący Rady Najwyższej Ukrainy Wołodymyr Rybak, był to kolejny krok w kierunku lepszego poznania i porozumienia. „Razem poszukujemy rozwiązań wspólnych problemów. Na tym polega dobrosąsiedztwo – jest to wspólny interes polityczny i gospodarczy. Ukraina potrzebuje otwarcia drzwi do domu europejskiego. Najważniejsza rzecz dla nas to wsparcie eurointegracyjnych dążeń Ukrainy” – zadeklarował przewodniczący Rybak.  Podkreślił on również znaczenie umowy o pogłębionej strefie wolnego handlu i ukraińską gotowość do bycia poważnym partnerem gospodarczym dla Unii.

W deklaracji końcowej parlamentarzyści podkreślili, że zgłoszone przez delegację Sejmu Republiki Litewskiej priorytety litewskiej prezydencji w Radzie Unii Europejskiej są zgodne z europejskimi i integracyjnymi celami zgromadzenia. Ponadto spodziewają się oni, iż uchwała Rady Najwyższej Ukrainy z 22 lutego 2013 r. „O realizacji eurointegracyjnych aspiracji Ukrainy i zawarciu umowy stowarzyszeniowej między Ukrainą a Unią Europejską” zostanie wprowadzona w życie. Wyrazili przekonanie, że spełnienie warunków koniecznych dla podpisania umowy o stowarzyszeniu między UE a Ukrainą jest niezbędne, spodziewając się, że umowa ta zostanie podpisana podczas listopadowego szczytu Partnerstwa Wschodniego w Wilnie. Rada Najwyższa Ukrainy otrzyma w tym celu ze strony polskiego Sejmu i Senatu oraz litewskiego Sejmu wszechstronne wsparcie eksperckie i organizacyjne, pozwalające wykorzystać doświadczenia nowych państw członkowskich Unii Europejskiej z Europy Środkowo-Wschodniej w zakresie budowania instytucji demokratycznych i państwa prawa oraz adaptacji ustawodawstwa Ukrainy do wymogów UE. Rada Najwyższa otrzyma także pomoc i wsparcie w procesie wdrażania reform mających na celu spełnienie przez Ukrainę kryteriów politycznych, prawnych i gospodarczych na jej drodze do Unii.  Deklaracja wyraża poparcie dla liberalizacji reżymu wizowego Unii Europejskiej dla Ukrainy oraz obietnicę działań na rzecz konsekwentnego osiągania kolejnych etapów w relacjach Ukrainy z Unią. Ponadto parlamentarzyści oczekują, że szczyt Partnerstwa Wschodniego w Wilnie zakończy się także postępem w rozwoju relacji pomiędzy UE a pozostałymi państwami Partnerstwa.  

W deklaracji z zadowoleniem przyjęto informację ministra obrony narodowej Tomasza Siemoniaka o stanie przygotowań do utworzenia wspólnej polsko-litewsko-ukraińskiej brygady wojskowej LITPOLUKRBRIG. Zapowiedział on, że jej zadaniem będzie m.in. uczestniczenie w międzynarodowych operacjach bojowych i zacieśnianie współpracy regionalnej. Odpowiednie umowy mają być podpisane w tym roku, planowane są już też szkolenia i ćwiczenia. Na razie skład brygady pozostaje w sferze deklaracji. 

Dokument końcowy zgromadzenia wspomina o wspólnej publikacji, zaproponowanej podczas lubelskiego spotkania w 2009 r.,  która, oddając wspólnotę losów trzech narodów, stanie się wyrazem wzajemnego zaufania i wiary we wspólną przyszłość w Europie. Teksty, przygotowane przez historyków z Polski, Litwy i Ukrainy oraz Białorusi, zostaną wydane przy organizacyjnym i finansowym wsparciu parlamentów i ich kancelarii. „To jest dokument wspólnego doświadczenia naszych narodów. To wspólne dziedzictwo wielu narodów, wyznań i kultur, które tworzyły Rzeczpospolitą”” - mówił profesor Jerzy Kłoczowski, Instytut Europy Środkowo-Wschodniej z Lublina.  Uzasadnił także, dlaczego wybrano zbiór esejów jako formę wspólnej publikacji. „Zbiór esejów historycznych w miejsce chłodnej analizy pozwoli w przystępniejszy sposób pokazać kontekst wydarzeń, jakie miały miejsce w tej części Europy od XVI wieku po dzień dzisiejszy” - dodał. 

Polscy, litewscy i ukraińscy parlamentarzyści spotykają się na dorocznych sesjach plenarnych. I tak sesje odbyły się w Kijowie w 2008 r.. Lublinie w 2009 r., Wilnie w 2010 r. i ponownie w Kijowie w 2011 r. Jesienne wybory na Litwie i Ukrainie w 2012 r. spowodowały, że kolejna sesja przypadła na rok 2013. Tematy zgromadzeń to m.in. Partnerstwo Wschodnie, bezpieczeństwo energetyczne   Europy Środkowo – Wschodniej  i doświadczenia integracji europejskiej.