SenatRzeczypospolitejPolskiej

19 lutego 2013 r. w Senacie odbyła się konferencja "Czy jest miejsce dla regionalizmów w kontekście integracji europejskiej?", zorganizowana z inicjatywy Kaszubskiego Zespołu Parlamentarnego, Parlamentarnego Zespołu Kociewskiego i Zespołu Senatorów Województwa Śląskiego we współpracy z Międzynarodowym Centrum Dialogu Międzykulturowego i Międzyreligijnego Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie oraz Radą Krajową Ruchu Stowarzyszeń Regionalnych RP. Spotkanie otworzyli wicemarszałek Senatu Maria Pańczyk-Pozdziej i przewodniczący Kaszubskiego Zespołu Parlamentarnego senator Kazimierz Kleina.

W słowie skierowanym do uczestników konferencji marszałek Senatu Bogdan Borusewicz podkreślił, że w polskich warunkach idee regionalistyczne wzmacniały najpierw dążenie do uzyskania własnej państwowości, a później do zintegrowania wszystkich ziem w państwo narodowe oraz niwelowania różnic zaborowych.

Podczas konferencji przypomniano historię polskiego ruchu regionalnego - jego wpływ na stan świadomości narodowej i poziom organizacji społecznej Polaków w okresie zaborów oraz rolę jako istotnego elementu życia politycznego w II Rzeczpospolitej. Uczestnicy konferencji podejmowali próby zdefiniowania regionalizmu, proponowali, aby spojrzeć na to zagadnienie z perspektywy różnych wspólnot lokalnych. Zwracali uwagę na potrzebę edukacji regionalnej.

Omówiono również współczesną rolę regionalizmów w kształtowaniu nowoczesnego społeczeństwa i różnicę między nimi a lokalizmami. Jak powiedział dr Edward Chudziński z Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie, "Regionalizm ma zazwyczaj charakter regresywny i za to bywa krytykowany. (...) Ruch regionalistyczny stoi więc na straży tradycji, rodzimych wartości, odmienności i osobliwości i z tej racji ma wymiar ideologiczny". Według mówcy, lokalizm jest bardziej pragmatyczny niż regionalizm. "Odwołuje się do tradycji, ale koncentruje się na teraźniejszości i przyszłości. Promuje aktywność, wyzwala miejscowy potencjał, sprzyja samorealizacji jednostkowej i zbiorowej". Konkludując, dr Edward Chudziński stwierdził, "Czy jest miejsce dla regionalizmów w kontekście integracji europejskiej? Jeśli oznacza on otwarcie i myślenie przyszłościowe, jak najbardziej".

Ksiądz prof. Henryk Skorowski z Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego za podstawową kwestię w dyskusji nad współczesnym regionalizmem uznał samą jego definicję i rozumienie, gdyż "bardzo często kojarzy się on z takimi pojęciami jak: folklor, ludowość, obrzędowość". Ksiądz prof. Henryk Skorowski przedstawił 3 grupy pojęciowe dotyczące regionalizmu. Pierwsza koncentruje się na różnorodności oraz osobliwościach geograficznych i kulturowych, druga kładzie nacisk na indywidualne doświadczenia decydujących o poczuciu więzi z danym regionem, trzecia zaś ujmuje regionalizm jako kult tradycji i przeszłości. "Podstawowym zarzutem dotyczącym tych trzech grup pojęciowych jest to, że pomijają one zupełnie sferę osobistych przekonań człowieka oraz całą sferę jego działalności. Pełnego pojęcia regionalizmu nie można z kolei zacieśnić tylko i wyłącznie do sfery osobistych, wewnętrznych doświadczeń osoby ani do samej działalności na rzecz szeroko rozumianego regionu i jego specyfiki" - podkreślił mówca.

O wpływie nowoczesnej technologii na poczucie własnej tożsamości mówiła dr Longina Strumska-Cylwik z Uniwersytetu Gdańskiego. Jako przykład "dehumanizującego wpływu na jednostkę" podała popularność portali społecznościowych, takich jak Facebook, MySpace czy Nasza Klasa. "Kultura współczesnego, globalnego świata nie zawsze sprzyja związkom oraz więziom wzajemnym. Zwłaszcza że silnie wpisuje się ona w ideę kultury zdeterytorializowanej. Jej pierwszorzędnym zadaniem ma być uwalnianie się od ograniczającej ją przestrzeni, a tym samym propagowanie bycia na odległość" - wyjaśniała dr Longina Strumska-Cylwik. Podkreśliła znaczenie kontaktu bezpośredniego jako pierwotnej, naturalnej i efektywnej "formy budowania więzi międzyludzkich, wspólnotowych, które zarazem pozwalają lepiej troszczyć się o nasze małe ojczyzny".

Uczestnicy konferencji zgodzili się, że regionalizmy mają ważną rolę do odegrania w nowoczesnej Europie, a regionalna różnorodność jest bogactwem.Daje bowiem ożywczą możliwość zmian, a także szansę funkcjonowania współczesnych społeczeństw, opartego na wymianie wartości, prowadzącego do bogacenia się w wymiarze duchowym i materialnym. Jak podkreślano, wspieranie regionalizmu służy ochronie wartości szczególnie cennej dla Polaków od pokoleń - wolności. Szacunek dla odrębności, umiejętności współżycia mimo różnic, tolerancja dla innych to składniki wartościowej tradycji Rzeczypospolitej, zasługującej na przypominanie, eksponowanie i kultywowanie.

Inicjator konferencji senator Kazimierz Kleina zaproponował kontynuowanie tej tematyki na kolejnych spotkaniach.